پاتولوژی در دامپزشکی (Pathology in Veterinary Medicine)
به بررسی ضایعات مرضی در بافت های مختلف بدن در حیوانات پاتولوژی گفته می شود. کلینیکال پاتولوژی دامپزشکی یکی از زیر مجموعه های پاتولوژی می باشد که در ذیل به توضیح بخش های مختلف آن اشاره شده است.
انواع پاتولوژی در دامپزشکی (Type of Pathology in Veterinary Medicine)
- آناتومیکال پاتولوژی (Anatomical Pathology in Veterinary Medicine)
- هیستوپاتولوژی (Histopathology): در هیستوپاتولوژی، نمونه مورد بررسی یک قطعه کامل از بافت است. این نمونه معمولاً از طریق بیوپسی (برداشتن یک تکه کوچک از بافت) یا در طی جراحی (برداشتن کل توده یا عضو) به دست میآید.
- گراس پاتولوژی (Gross Pathology): کالبدگشایی
- کلینیکال پاتولوژی (Diagnostic Pathology یا Laboratory Medicine in Veterinary Medicine)
- بررسی ضایعات مرضی بافت های مایع بدن است و تنها بافت جامد قابل بررسی در این فیلد استخوان است.
- بیوشیمی (Biochemi)
- هماتولوژی (Hematology)
- سیتولوژی (Cytology): در سیتولوژی، تمرکز بر روی بررسی سلولهای منفرد یا گروههای کوچکی از سلولها است که از مایعات بدن (مثل ادرار، مایع نخاعی، ترشحات واژن، خلط و مایعات جمع شده در حفرههای بدن) یا بافتی که به راحتی قابل برداشت است (مانند سلولهای جدا شده از سطح پوست یا غدد با آسپیراسیون سوزنی ظریف (FNA)) به دست میآیند.
- پاتولوژی جراحی
- بررسی ضایعات مرضی بافت های مایع بدن است و تنها بافت جامد قابل بررسی در این فیلد استخوان است.
سرفصل های کلینیکال پاتولوژی دامپزشکی
در این مقاله دامپزشکی که برای استفاده دامپزشکان دوره عمومی دامپزشکی و همچنین دوره تخصص بیماری های داخلی حیوانات کوچک ارائه شده است، سرفصل های زیر بصورت جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد. این سرفصل ها عبارتند از:
- ارزیابی آزمایشگاهی دستگاه ادراری در سگ و گربه
- ارزیابی آزمایشگاهی کبد و مجاری صفراوی در سگ و گربه
- ارزیابی آزمایشگاهی پانکراس در سگ و گربه
- ارزیابی آزمایشگاهی پروتئین های سرم و اختلالات مربوط به آن ها در سگ و گربه
- ارزیابی آزمایشگاهی گازهای خونی و تعادل اسید و باز در سگ و گربه
- ارزیابی آزمایشگاهی مایعات سروزی بدن در سگ و گربه
- هماتولوژی در سگ و گربه
- اختلالات گلبول های سفید در هماتولوژی سگ و گربه
- اختلالات گلبول های قرمز در هماتولوژی سگ و گربه
- هموستاز و انعقاد خون در هماتولوژی سگ و گربه
- تفسیر آزمایش خون و ادرار در سگ و گربه
برگه آزمایش دامپزشکی
هر برگه آزمایش دامپزشکی باید شامل موارد زیر باشد:
- نام دامپزشک
- تاریخ و در صورت لزوم ساعت نمونه گیری (عموماً برای ائوزینوفیل)
- نام صاحب حیوان
- نوع حیوان، نژاد، جنس، سن
- شماره پرونده
- تاریخچه و مشکلات موجود
- نوع تغذیه
- داروهای مصرفی
- واکسیناسیون
- محل و نحوه نگهداری حیوان
- بیماری های قبلی
- رنج طبیعی پارامترهای آزمایشگاهی مورد ارزیابی (Reference Intervals)
- پیشنهادات
تفسیر نتایج کلینیکال پاتولوژی دامپزشکی
برای بررسی موارد موجود در برگه آزمایش کلینیکال پاتولوژی، ترتیب ذکر موارد به شرح زیر می باشد که به همین ترتیب باید مورد بررسی نیز قرار گیرند:
- اطلاعات شناسائی بیمار و مشخصات نمونه
- CBC
- هماتوکریت/PCV و RBC: بررسی وضعیت کمخونی یا پلیسیتوز.
- WBC و دیف لکوسیتها: بررسی عفونت، التهاب، استرس، یا بیماریهای مغز استخوان.
- پلاکتها (PLT): ارزیابی ریسک خونریزی یا بیماریهای مرتبط با ترومبوسیتوپنی/ترومبوسیتوز.
- Serum Biochemistry
- ارزیابی عملکرد اندامها (کبد: ALT, AST, ALP؛ کلیه: BUN, Creatinine)، الکترولیتها، قند خون، پروتئینهای سرم، چربیها (کلسترول و تریگلیسرید) و سایر پارامترهای اختصاصی.
- Urinalysis
- اطلاعاتی مانند غلظت ادرار (SG)، pH، پروتئین، گلوکز، وجود سلولها، کریستالها، باکتریها و…
- یافتههای اختصاصی (مثل تستهای هورمونی، سرولوژی، PCR، سیتولوژی و…)
- اگر همراه آزمایش اصلی، تستهای خاصی هم درخواست شده بود (مثلاً T4 برای تیروئید، یا ACTH stimulation test)، این قسمت را جداگانه بررسی کنید.
در هر بخش ابتدا باید از پارامترهائی شروع کرد که اختصاصیت بیشتری دارد.
در این مقاله به بررسی سرفصل های موجود در مبحث کلینیکال پاتولوژی دامپزشکی پرداخته شده و برای توضیحات بیشتر در هر مبحث توصیه می شود به لینک های مربوطه مراجعه کنید. در هر لینک تمامی جزئیاتی که دانستن آن برای هر دامپزشک ضروری می باشد آورده شده است.
مطالعه بیشتر
