1. Pasteurellosis

• تعریف بیماری: بیماری باکتریایی شایع در خرگوش‌ها که توسط Pasteurella multocida ایجاد می‌شود و می‌تواند سیستم‌های مختلف بدن را تحت تاثیر قرار دهد.
• علت بروز بیماری: باکتری Pasteurella multocida.
• پاتوژنز: باکتری معمولاً در مجاری تنفسی فوقانی ساکن است و تحت شرایط استرس‌زا یا نقص ایمنی فعال شده و می‌تواند به سایر اندام‌ها گسترش یابد.
• علائم بالینی: رینیت (“snuffles” – ترشحات بینی، عطسه)، آبسه‌های زیر جلدی، عفونت گوش میانی و داخلی (تورتیکولیس/کجی سر)، پنومونی، پیومتر، عفونت‌های چشمی.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی ممکن است رخ دهد، اما در خرگوش‌های جوان‌تر یا دچار استرس شایع‌تر است.
• استعداد نژادی: نژادهای برچیوسفالیک ممکن است مستعدتر باشند.
• روش تشخیص بیماری: کشت باکتریایی از ترشحات یا آبسه‌ها، PCR، رادیوگرافی (برای پنومونی یا عفونت گوش میانی).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: افزایش گلبول‌های سفید خون (لکوسیتوز) با نوتروفیلی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: Bordetellosis, Staphylococcosis, آلرژی‌ها.
• نوع درمان: آنتی‌بیوتیک‌تراپی طولانی مدت.
  • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h
  • Trimethoprim-sulfamethoxazole: 30 mg/kg PO q12h
  • Chloramphenicol: 50 mg/kg PO q12h
  • درمان حمایتی (تمیز کردن ترشحات بینی، ضد التهاب‌ها).
• پروگنوز بیماری: در موارد خفیف و درمان زودهنگام خوب است، اما در موارد مزمن یا سیستمیک می‌تواند ضعیف تا محتاطانه باشد. ریشه‌کن کردن کامل عفونت دشوار است.
• زئونوز بودن: خیر، اما Pasteurella multocida می‌تواند در موارد نادر باعث عفونت در انسان شود، خصوصاً از طریق گازگرفتگی.

2. Rabbit Hemorrhagic Disease Virus (RHDV)

• تعریف بیماری: بیماری ویروسی بسیار واگیر و کشنده در خرگوش‌ها که باعث آسیب کبدی شدید و خونریزی داخلی می‌شود.
• علت بروز بیماری: ویروس RHDV (کالی‌سی‌ویروس). دو نوع اصلی RHDV1 و RHDV2 (بیماری ویروسی خونریزی‌دهنده خرگوش نوع 2) وجود دارد.
• پاتوژنز: ویروس در کبد تکثیر می‌یابد و باعث نکروز شدید هپاتوسیت‌ها، اختلال در عملکرد انعقادی و DIC (انعقاد داخل عروقی منتشر) می‌شود.
• علائم بالینی: مرگ ناگهانی بدون علامت، تب، بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، ترشحات خونی از بینی یا دهان، تشنج (در موارد حاد).
• نوع حیوان: خرگوش اهلی و وحشی.
• سن بروز: RHDV1 معمولاً خرگوش‌های بالغ (بیش از 8 هفته) را درگیر می‌کند، در حالی که RHDV2 می‌تواند خرگوش‌های جوان‌تر را نیز مبتلا کند.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص قطعی با PCR از بافت کبد یا طحال، ایمونوهیستوشیمی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: ترومبوسیتوپنی، افزایش زمان‌های انعقادی (PT, PTT)، افزایش آنزیم‌های کبدی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: شوک، مسمومیت‌ها، ضربه.
• نوع درمان: هیچ درمان اختصاصی برای این بیماری ویروسی وجود ندارد. درمان حمایتی بی‌اثر است.
• پروگنوز بیماری: بسیار ضعیف؛ نرخ مرگ و میر بالا (70-100%).
• زئونوز بودن: خیر.

3. Encephalitozoon cuniculi (E. cuniculi)

• تعریف بیماری: یک عفونت انگلی (میکروسپوریدی) مزمن که عمدتاً کلیه‌ها و سیستم عصبی مرکزی را در خرگوش‌ها تحت تاثیر قرار می‌دهد.
• علت بروز بیماری: انگل داخل سلولی Encephalitozoon cuniculi.
• پاتوژنز: انگل از طریق ادرار دفع می‌شود و بلع آن باعث عفونت می‌شود. اسپورها از روده جذب شده و به کلیه‌ها، مغز و چشم مهاجرت می‌کنند و باعث التهاب گرانولوماتوز می‌شوند.
• علائم بالینی: بی‌علامت (شایع‌ترین)، کجی سر (تورتیکولیس)، آتاکسی، تشنج، فلجی، لرزش، مشکلات کلیوی (نارسایی کلیه در موارد پیشرفته)، یووئیت لنزکتومی (فاکواکلاستیک) در موارد چشمی.
• نوع حیوان: خرگوش، در سایر پستانداران نیز دیده می‌شود (اما کمتر شایع).
• سن بروز: در هر سنی می‌تواند رخ دهد، اما علائم بالینی معمولاً در خرگوش‌های بالغ‌تر ظاهر می‌شود.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تست‌های سرولوژی (آنتی‌بادی IgG/IgM)، PCR از ادرار یا بافت، تشخیص هیستوپاتولوژیک (پس از مرگ).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: نارسایی کلیه (افزایش BUN, کراتینین) در موارد پیشرفته.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: آبسه گوش میانی/داخلی، سکته مغزی، ضربه، توکسوپلاسموز، آنسفالیت باکتریایی.
• نوع درمان: داروهای ضد انگل.
  • Fenbendazole: 20 mg/kg PO q24h for 28 days (یا طولانی‌تر بسته به پاسخ بالینی).
  • پردنیزولون: 0.5-1 mg/kg PO q12-24h (در موارد التهاب شدید سیستم عصبی).
• پروگنوز بیماری: محتاطانه تا ضعیف در موارد با علائم شدید عصبی. درمان می‌تواند علائم را بهبود بخشد اما انگل را ریشه‌کن نمی‌کند.
• زئونوز بودن: بله، در افراد دچار نقص سیستم ایمنی (مانند بیماران HIV یا گیرندگان پیوند عضو) می‌تواند باعث عفونت شود.

4. Coccidiosis

• تعریف بیماری: عفونت انگلی دستگاه گوارش و/یا کبد ناشی از کوکسیدیا (Protozoa) که می‌تواند باعث اسهال و کاهش وزن شود.
• علت بروز بیماری: گونه‌های مختلف Eimeria (روده‌ای) و Isospora (روده‌ای)؛ Eimeria stiedae (کبدی).
• پاتوژنز: اووسیست‌های انگل خورده می‌شوند، در روده یا کبد تکثیر می‌یابند و به سلول‌های اپیتلیال آسیب می‌رسانند و منجر به سوء جذب و التهاب می‌شوند.
• علائم بالینی: اسهال (ممکن است خون‌آلود باشد)، کاهش وزن، بی‌اشتهایی، ضعف، اتساع شکم، کبد بزرگ شده (در کوکسیدیوز کبدی). در خرگوش‌های جوان‌تر شدیدتر است.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی، اما خرگوش‌های جوان (زیر 5 ماه) بیشتر درگیر می‌شوند و علائم شدیدتری دارند.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: آزمایش مدفوع برای یافتن اووسیست‌ها (فلوتاسیون)، بیوپسی کبد یا روده (در موارد شدید).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: در موارد شدید، کم‌خونی، هیپوپروتئینمی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر علل اسهال (مانند Pasteurellosis, GI stasis, Mucoid enteropathy), GI parasites.
• نوع درمان: داروهای ضد کوکسیدیا (کوکسیدیواستات).
  • Sulfadimethoxine: 50 mg/kg PO initial dose, then 25 mg/kg PO q24h for 5-10 days.
  • Trimethoprim-sulfamethoxazole: 30 mg/kg PO q12h.
  • درمان حمایتی (مایع‌درمانی، تغذیه حمایتی).
• پروگنوز بیماری: در موارد خفیف و درمان زودهنگام خوب است، اما در موارد شدید یا در خرگوش‌های جوان می‌تواند ضعیف باشد.
• زئونوز بودن: خیر.

5. Treponematosis (Rabbit Syphilis / Vent Disease)

• تعریف بیماری: یک بیماری مقاربتی مزمن در خرگوش‌ها که توسط یک باکتری اسپیروکت ایجاد می‌شود و عمدتاً پوست و غشاهای مخاطی دستگاه تناسلی و اطراف آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
• علت بروز بیماری: باکتری Treponema cuniculi.
• پاتوژنز: باکتری از طریق تماس جنسی یا تماس مستقیم با ضایعات پوستی منتقل می‌شود و باعث واکنش التهابی و تشکیل زخم و کراست می‌شود.
• علائم بالینی: ضایعات پوستی (قرمزی، تورم، زخم، کراست) در اطراف پرینئوم، دستگاه تناسلی، لب‌ها، پلک‌ها و سوراخ‌های بینی. ممکن است در ابتدا بی‌علامت باشد.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: معمولاً در خرگوش‌های بالغ فعال از نظر جنسی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بالینی بر اساس ضایعات، آزمایش‌های سرولوژی (مانند تست VDRL)، میکروسکوپ زمینه تاریک (Dark-field microscopy) از نمونه ضایعه (دشوار است).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: درماتیت باکتریایی، گال، درماتوفیتوزیس.
• نوع درمان: آنتی‌بیوتیک‌تراپی.
  • Penicillin G Procaine: 40,000-80,000 IU/kg SC q24h for 7-10 days. (نکته: پنی‌سیلین برای خرگوش‌ها می‌تواند باعث دیسبیوزیس کشنده شود، اما در این بیماری و تحت نظارت دقیق دامپزشک استفاده می‌شود. استفاده از پنی‌سیلین‌های خوراکی مطلقاً ممنوع است.)
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب معمولاً خوب است و ضایعات بهبود می‌یابند.
• زئونوز بودن: خیر.

6. Dermatophytosis (Ringworm)

• تعریف بیماری: عفونت قارچی پوست، مو و ناخن که توسط درماتوفیت‌ها ایجاد می‌شود و باعث ریزش مو و ضایعات پوستی می‌شود.
• علت بروز بیماری: قارچ‌های درماتوفیت مانند Trichophyton mentagrophytes و Microsporum canis.
• پاتوژنز: اسپورهای قارچ به پوست آسیب دیده نفوذ می‌کنند، در کراتین تکثیر می‌یابند و باعث التهاب، ریزش مو و ضایعات حلقوی می‌شوند.
• علائم بالینی: ریزش موی دایره‌ای شکل (آلوپسی)، پوسته‌ریزی (پوسته پوسته شدن)، قرمزی، خارش (ممکن است نباشد)، ضایعات کراست‌دار. معمولاً در صورت، گوش‌ها و پاها.
• نوع حیوان: خرگوش، گربه، سگ (و سایر حیوانات).
• سن بروز: در هر سنی، اما در حیوانات جوان‌تر یا دچار نقص ایمنی شایع‌تر است.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: کشت قارچ (بهترین روش)، لامپ وود (فقط برای برخی گونه‌های Microsporum فلورسانس ایجاد می‌کند)، معاینه میکروسکوپی مو.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: گال، Cheyletiellosis, درماتیت باکتریایی، واکنش آلرژیک، ریزش موی ناشی از استرس یا تغذیه.
• نوع درمان: درمان موضعی و/یا سیستمیک.
  • درمان موضعی: شامپوهای حاوی کتوکونازول یا انیلوکونازول، کرم‌های ضد قارچ (مانند Miconazole cream, Clotrimazole cream).
  • درمان سیستمیک:
    • Itrafungol (Itraconazole oral solution): 5-10 mg/kg PO q24h for 2-4 weeks (Pulse therapy: 7 days on, 7 days off, for 2-3 cycles).
    • Griseofulvin: 25-50 mg/kg PO q24h for 4-6 weeks (باید با غذاهای چرب مصرف شود و در خرگوش‌های جوان یا باردار با احتیاط).
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب معمولاً خوب است، اما می‌تواند زمان‌بر باشد.
• زئونوز بودن: بله، می‌تواند به انسان منتقل شود، خصوصاً به کودکان یا افراد با سیستم ایمنی ضعیف.

7. Malocclusion (Dental Malocclusion)

• تعریف بیماری: عدم تراز مناسب دندان‌ها در خرگوش‌ها که مانع از سایش طبیعی آن‌ها می‌شود و منجر به رشد بیش از حد دندان‌ها می‌شود.
• علت بروز بیماری: ژنتیک (شایع‌ترین در دندان‌های پیشین)، تروما، رژیم غذایی نامناسب (کمبود فیبر).
• پاتوژنز: دندان‌های خرگوش به طور مداوم رشد می‌کنند. اگر تراز نباشند، به درستی ساییده نمی‌شوند و طولانی می‌شوند و باعث آسیب به بافت‌های نرم دهان و مشکلات غذا خوردن می‌شوند.
• علائم بالینی: بی‌اشتهایی یا انتخاب غذا، کاهش وزن، ریزش آب دهان (drooling)، ترشحات چشمی (به دلیل مسدود شدن مجاری اشکی توسط ریشه‌های دندان)، برآمدگی در فک پایین، عدم توانایی در بستن دهان.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: می‌تواند در هر سنی شروع شود، اما معمولاً با رشد حیوان آشکارتر می‌شود.
• استعداد نژادی: نژادهای کوتوله (Dwarf breeds) به دلیل جمجمه کوچک‌تر مستعدتر هستند.
• روش تشخیص بیماری: معاینه دهان و دندان، رادیوگرافی سر (برای ارزیابی ریشه‌های دندان).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: غیر اختصاصی؛ در موارد شدید، کمبودهای تغذیه‌ای.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر علل بی‌اشتهایی یا درد دهان (مانند آبسه‌های دندانی، اجسام خارجی).
• نوع درمان: کوتاه کردن دندان‌های بیش از حد رشد کرده (burring/filing) به طور منظم (هر 3-6 هفته). جراحی کشیدن دندان (extraction) در موارد شدید و عود کننده.
• پروگنوز بیماری: در صورت نیاز به کوتاه کردن منظم دندان‌ها، خوب (با مدیریت). در صورت کشیدن دندان‌ها، خوب.
• زئونوز بودن: خیر.

8. Tooth Root Abscesses

• تعریف بیماری: عفونت چرکی در ریشه دندان خرگوش‌ها که منجر به تشکیل یک توده پر از چرک می‌شود.
• علت بروز بیماری: تروما به دندان، مالوکلوژن که منجر به آسیب به ریشه دندان می‌شود، گسترش عفونت از بیماری پریودنتال.
• پاتوژنز: باکتری‌ها به ریشه دندان نفوذ کرده و باعث عفونت و التهاب می‌شوند. خرگوش‌ها دارای چرک بسیار غلیظی هستند که به سختی تخلیه می‌شود و باعث ایجاد آبسه‌های کپسوله می‌شود.
• علائم بالینی: تورم در فک (زیر چشم یا در ناحیه فک)، درد هنگام لمس، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، بی‌حالی، ترشحات چشمی (در آبسه‌های فک بالا).
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی، اما در خرگوش‌های بالغ‌تر که مشکلات دندانی دارند، شایع‌تر است.
• استعداد نژادی: نژادهای کوتوله (Dwarf breeds) مستعدتر هستند.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی، لمس آبسه، رادیوگرافی دندانی (برای تشخیص وسعت عفونت استخوانی)، CT scan (بهترین روش برای ارزیابی).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: در موارد شدید، لکوسیتوز.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: تومورها، سایر آبسه‌های سر و صورت.
• نوع درمان: جراحی (برداشتن کامل آبسه و دندان درگیر)، درمان آنتی‌بیوتیکی طولانی مدت.
  • Antirobe (Clindamycin): 11 mg/kg PO q12h (با احتیاط در خرگوش، می‌تواند باعث دیسبیوزیس شود).
  • Metronidazole: 20 mg/kg PO q12h.
  • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h (معمولاً در ترکیب با داروهای بی‌هوازی).
• پروگنوز بیماری: محتاطانه تا ضعیف. درمان دشوار است و عود شایع است به دلیل ماهیت چرک خرگوش و دشواری ریشه‌کن کردن عفونت.
• زئونوز بودن: خیر.

9. Gastrointestinal (GI) Stasis

• تعریف بیماری: کاهش یا توقف حرکت طبیعی دستگاه گوارش (موتالیته) در خرگوش‌ها. این یک بیماری نیست بلکه یک علامت از یک مشکل زمینه‌ای است.
• علت بروز بیماری: درد (دندانی، ارتوپدی)، استرس، رژیم غذایی نامناسب (کم فیبر، پر کربوهیدرات)، بیماری‌های زمینه‌ای، دهییدراسیون، اجسام خارجی (مانند مو).
• پاتوژنز: هر عاملی که باعث درد یا استرس شود، می‌تواند منجر به کاهش حرکت روده و تجمع غذا در معده و روده شود. باکتری‌های Clostridial می‌توانند بیش از حد رشد کرده و باعث تولید گاز شوند.
• علائم بالینی: بی‌اشتهایی کامل یا جزئی، کاهش یا عدم تولید مدفوع، مدفوع کوچک‌تر یا خشک‌تر، بی‌حالی، درد شکمی (قوز کردن، دندان قروچه)، اتساع شکم.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی (لمس شکم، گوش دادن به صداهای روده)، رادیوگرافی شکم (برای تشخیص گاز و غذا در معده/روده).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: ممکن است دهییدراسیون (افزایش PCV, TS)، الکترولیت‌های نامتعادل.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: آبسه‌های دندانی، انسداد دستگاه گوارش، Bloat, Mucoid enteropathy، هر بیماری که باعث درد یا بی‌اشتهایی شود.
• نوع درمان: درمان اورژانسی و حمایتی.
  • مایع‌درمانی: 80-100 mL/kg SC/IV q24h.
  • مسکن‌ها:
    • Meloxicam: 0.5-1 mg/kg PO q12-24h.
    • Buprenorphine: 0.01-0.05 mg/kg SC/IM q6-12h.
  • داروهای محرک حرکتی (Prokinetics):
    • Metoclopramide: 0.5-2 mg/kg PO/SC q8-12h.
    • Cisapride: 0.5-1 mg/kg PO q8-12h.
  • تغذیه اجباری: با استفاده از غذاهای پودری مخصوص (Critical Care for Herbivores).
  • ماساژ ملایم شکم.
• پروگنوز بیماری: در صورت درمان زودهنگام و رفع علت زمینه‌ای خوب است، اما در موارد شدید یا درمان نشده می‌تواند کشنده باشد.
• زئونوز بودن: خیر.

10. Mucoid Enteropathy

• تعریف بیماری: یک سندرم پیچیده دستگاه گوارش در خرگوش‌ها که با تولید بیش از حد مخاط در روده و علائم گوارشی شدید مشخص می‌شود.
• علت بروز بیماری: علت دقیق ناشناخته است، اما به عوامل استرس‌زا، رژیم غذایی نامناسب (کم فیبر، پر کربوهیدرات)، دیسبیوزیس روده و عفونت‌های باکتریایی ثانویه مرتبط است.
• پاتوژنز: عوامل مستعدکننده باعث اختلال در فلور طبیعی روده و افزایش تولید مخاط می‌شوند که می‌تواند منجر به انسداد روده، کم‌آبی و شوک شود.
• علائم بالینی: بی‌اشتهایی کامل، بی‌حالی شدید، نفخ شکم، مدفوع ژله‌ای یا حاوی مخاط زیاد، عدم تولید مدفوع، دندان قروچه، هیپوترمی.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: معمولاً در خرگوش‌های جوان‌تر (7-14 هفته).
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی، رادیوگرافی شکم (برای تشخیص گاز و مخاط)، در صورت نیاز آزمایش‌های خون.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: دهییدراسیون، اختلالات الکترولیتی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: GI stasis, Bloat, Enterotoxemia.
• نوع درمان: درمان حمایتی شدید و اورژانسی.
  • مایع‌درمانی: 80-100 mL/kg SC/IV q24h.
  • مسکن‌ها:
    • Meloxicam: 0.5-1 mg/kg PO q12-24h.
    • Buprenorphine: 0.01-0.05 mg/kg SC/IM q6-12h.
  • داروهای محرک حرکتی (Prokinetics):
    • Metoclopramide: 0.5-2 mg/kg PO/SC q8-12h.
    • Cisapride: 0.5-1 mg/kg PO q8-12h.
  • آنتی‌بیوتیک‌ها: (در صورت وجود عفونت باکتریایی ثانویه).
    • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h.
    • Metronidazole: 20 mg/kg PO q12h.
• پروگنوز بیماری: ضعیف تا بسیار ضعیف، خصوصاً در موارد پیشرفته. نرخ مرگ و میر بالا است.
• زئونوز بودن: خیر.

11. Bloat (Gastric Dilatation Volvulus – GDV)

• تعریف بیماری: اتساع حاد و شدید معده با گاز و/یا مایعات، با یا بدون چرخش معده به دور محور خود (ولوولوس). یک وضعیت اورژانسی کشنده در خرگوش‌ها.
• علت بروز بیماری: علت دقیق همیشه مشخص نیست، اما ممکن است شامل رژیم غذایی نامناسب، استرس، انسداد خروجی معده، یا مشکلات حرکتی دستگاه گوارش باشد.
• پاتوژنز: تجمع سریع گاز در معده باعث اتساع آن می‌شود. این اتساع می‌تواند جریان خون به معده را قطع کرده و باعث شوک و مرگ شود.
• علائم بالینی: اتساع ناگهانی و شدید شکم، درد شدید (دندان قروچه، قوز کردن)، بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی کامل، تنفس سریع و سطحی، شوک (لثه‌های رنگ پریده، اندام‌های سرد).
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی (لمس شکم متسع و سفت)، رادیوگرافی شکم (تصویر گازی بزرگ در معده).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: شوک (افزایش لاکتات)، دهییدراسیون.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: GI stasis, Mucoid enteropathy, انسداد روده.
• نوع درمان: اورژانسی و حیاتی.
  • سوراخ کردن معده (Trocarization) برای تخلیه گاز: این روش موقتی است و باید با احتیاط انجام شود.
  • مایع‌درمانی شوک: IV fluids (LRS) 90 mL/kg/hr IV (شروع سریع).
  • مسکن‌ها:
    • Buprenorphine: 0.01-0.05 mg/kg SC/IM q6-12h.
    • Meloxicam: 0.5-1 mg/kg PO q12-24h (بعد از پایدار شدن وضعیت).
  • داروهای محرک حرکتی (Prokinetics): Metoclopramide یا Cisapride (بعد از رفع انسداد).
  • آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت شک به ترانسلوکاسیون باکتریایی.
    • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h.
  • جراحی: در صورت ولوولوس معده، جراحی برای تصحیح و فیکس کردن معده.
• پروگنوز بیماری: بسیار ضعیف، حتی با درمان تهاجمی. نرخ مرگ و میر بسیار بالا است.
• زئونوز بودن: خیر.

12. Uterine Adenocarcinoma

• تعریف بیماری: شایع‌ترین تومور بدخیم دستگاه تناسلی در خرگوش‌های ماده مسن.
• علت بروز بیماری: ژنتیک، هورمون‌ها (ارتباط با استروژن).
• پاتوژنز: رشد کنترل نشده سلول‌های غددی در رحم که می‌تواند به سایر اندام‌ها (ریه، کبد، استخوان) متاستاز دهد.
• علائم بالینی: بی‌علامت در مراحل اولیه، سپس خونریزی واژینال (شایع‌ترین)، ترشحات واژینال، اتساع شکم، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، مشکلات ادراری/مدفوعی.
• نوع حیوان: خرگوش‌های ماده.
• سن بروز: معمولاً در خرگوش‌های ماده مسن (بیش از 3-4 سال).
• استعداد نژادی: نژادهای خاصی مانند هلندی‌ها و فلامیش غول‌پیکر مستعدتر هستند.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی (لمس توده در شکم)، سونوگرافی شکم، رادیوگرافی قفسه سینه (برای متاستاز)، بیوپسی و هیستوپاتولوژی (تشخیص قطعی).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: کم‌خونی در موارد خونریزی مزمن.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: پیومتر، اندومتریت، فیبروم رحم، کیست تخمدان.
• نوع درمان: جراحی (تخمدان‌برداری-هیسترکتومی) در مراحل اولیه قبل از متاستاز. شیمی‌درمانی معمولاً موثر نیست.
• پروگنوز بیماری: در صورت تشخیص زودهنگام و جراحی قبل از متاستاز خوب است. در صورت وجود متاستاز، ضعیف.
• زئونوز بودن: خیر.

13. Urinary Sludge (Calcium Carbonate Sludge)

• تعریف بیماری: تجمع کربنات کلسیم (املاح) در مثانه خرگوش‌ها به دلیل متابولیسم منحصر به فرد کلسیم.
• علت بروز بیماری: رژیم غذایی پر کلسیم (به عنوان مثال، یونجه زیاد، غذاهای پلت شده با کلسیم بالا)، مصرف کم آب، عدم تحرک.
• پاتوژنز: خرگوش‌ها کلسیم اضافی را از طریق کلیه‌ها دفع می‌کنند. اگر کلسیم زیاد باشد و آب کافی نباشد، به صورت لجن یا سنگ در مثانه رسوب می‌کند.
• علائم بالینی: درد هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار، ادرار کدر یا خونی، نشت ادرار (incontinence)، بی‌اشتهایی، بی‌حالی، لنگش.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: رادیوگرافی شکم (کربنات کلسیم رادیواپاک است)، سونوگرافی مثانه، آزمایش ادرار (افزایش pH، وجود کریستال‌های کلسیم کربنات).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: در آزمایش ادرار، کریستال‌های کلسیم کربنات، پروتئینوری.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سیستیت، اورولیتیازیس، تومور مثانه.
• نوع درمان:
  • تغییر رژیم غذایی: کاهش کلسیم (افزایش یونجه تیموتی، کاهش یونجه یونجه)، افزایش مصرف آب.
  • مایع‌درمانی: 30-50 mL/kg SC q24h (برای تشویق به دفع).
  • مسکن‌ها: Meloxicam (0.5-1 mg/kg PO q12-24h).
  • شستشوی مثانه (Bladder flush): تحت بیهوشی برای حذف لجن.
• پروگنوز بیماری: با مدیریت رژیم غذایی و مایعات خوب است، اما نیاز به مراقبت طولانی مدت دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

14. Urolithiasis (Bladder Stones / Kidney Stones)

• تعریف بیماری: تشکیل سنگ (Calculi) در سیستم ادراری (کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه، میزراه).
• علت بروز بیماری: مانند Urinary Sludge (رژیم غذایی پر کلسیم، کمبود آب)، عفونت‌های ادراری (می‌توانند سنگ‌سازی را تسریع کنند)، عدم تحرک، نقص‌های مادرزادی.
• پاتوژنز: کریستال‌های کربنات کلسیم به هم پیوسته و سنگ‌های بزرگ‌تر را تشکیل می‌دهند که می‌توانند باعث انسداد یا آسیب به بافت‌های سیستم ادراری شوند.
• علائم بالینی: مشابه Urinary Sludge: درد هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار، ادرار کدر یا خونی، بی‌اشتهایی، بی‌حالی، انسداد ادراری (اورژانسی).
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: رادیوگرافی شکم، سونوگرافی، آزمایش ادرار.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: در آزمایش ادرار، کریستال‌های کلسیم کربنات، گلبول‌های قرمز/سفید. در موارد انسداد، افزایش BUN/کراتینین.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: Urinary Sludge, سیستیت، تومور مثانه.
• نوع درمان:
  • جراحی (Cystotomy) برای برداشتن سنگ‌ها.
  • مدیریت غذایی و مایعات: مانند Urinary Sludge.
  • آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت وجود عفونت ادراری همزمان.
    • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h.
  • مسکن‌ها: Meloxicam (0.5-1 mg/kg PO q12-24h).
• پروگنوز بیماری: در صورت برداشتن کامل سنگ‌ها و مدیریت خوب، خوب است، اما احتمال عود وجود دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

15. Cystitis

• تعریف بیماری: التهاب مثانه، اغلب به دلیل عفونت باکتریایی.
• علت بروز بیماری: عفونت باکتریایی صعودی از مجرای ادرار (شایع‌ترین)، وجود لجن یا سنگ در مثانه، ضعف سیستم ایمنی، مشکلات آناتومیک.
• پاتوژنز: باکتری‌ها وارد مثانه شده و باعث التهاب و تحریک دیواره مثانه می‌شوند.
• علائم بالینی: تکرر ادرار، ادرار کردن در خارج از جای مخصوص، درد هنگام ادرار کردن، زور زدن برای ادرار کردن، ادرار خونی یا کدر، بی‌حالی.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: آزمایش ادرار (آنالیز ادرار و کشت ادرار)، سونوگرافی مثانه، رادیوگرافی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: در آزمایش ادرار: پیوری (گلبول‌های سفید)، هماتوری (گلبول‌های قرمز)، باکتریوری.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: Urinary Sludge, Urolithiasis, مشکلات رفتاری، تومور مثانه.
• نوع درمان: آنتی‌بیوتیک‌تراپی بر اساس کشت و آنتی‌بیوگرام.
  • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h (در صورت انتظار عفونت).
  • Trimethoprim-sulfamethoxazole: 30 mg/kg PO q12h.
  • مسکن‌ها: Meloxicam (0.5-1 mg/kg PO q12-24h).
  • افزایش مصرف آب.
• پروگنوز بیماری: در صورت درمان مناسب و رفع علت زمینه‌ای خوب است.
• زئونوز بودن: خیر.

16. Flea Infestation

• تعریف بیماری: آلودگی پوست خرگوش با کک‌ها.
• علت بروز بیماری: تماس با محیط آلوده به کک یا تماس با حیوانات خانگی دیگر (سگ و گربه) که کک دارند.
• پاتوژنز: کک‌ها خون حیوان را می‌مکند و باعث خارش، تحریک و واکنش‌های آلرژیک می‌شوند.
• علائم بالینی: خارش شدید (گرومینگ بیش از حد، جویدن پوست)، قرمزی، پوسته‌ریزی، ریزش مو، دیدن کک‌ها یا فضولات کک (flea dirt) روی پوست و مو.
• نوع حیوان: خرگوش (کک گربه Ctenocephalides felis شایع‌ترین گونه است).
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: مشاهده کک‌ها یا فضولات کک (با استفاده از شانه کک و قرار دادن روی دستمال مرطوب برای مشاهده رنگ قرمز).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: در موارد شدید، کم‌خونی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر آلودگی‌های انگلی (Cheyletiellosis, Mange), درماتیت آلرژیک.
• نوع درمان: محصولات ضد کک مناسب برای خرگوش‌ها. (بسیاری از محصولات مخصوص سگ و گربه برای خرگوش‌ها سمی هستند.)
  • Revolution (Selamectin): 6-12 mg/kg Topically q30 days.
  • Advantage (Imidacloprid): 10 mg/kg Topically q30 days.
  • Frontline (Fipronil): ممنوع در خرگوش‌ها! می‌تواند باعث سمیت کشنده شود.
  • تمیز کردن محیط زندگی خرگوش.
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب و کنترل محیطی خوب است.
• زئونوز بودن: خیر (کک‌های خرگوش انسان را نمی‌گزند، اما کک گربه/سگ می‌توانند).

17. Cheyletiellosis (Walking Dandruff Mites)

• تعریف بیماری: آلودگی پوستی ناشی از کنه‌های Cheyletiella parasitovorax که باعث پوسته‌ریزی و خارش می‌شود.
• علت بروز بیماری: تماس با خرگوش‌های آلوده یا محیط آلوده.
• پاتوژنز: کنه‌ها روی سطح پوست زندگی می‌کنند و باعث تحریک و پوسته‌ریزی می‌شوند. به دلیل حرکت کنه‌ها روی پوست، به “شوره سر متحرک” معروف است.
• علائم بالینی: پوسته‌ریزی (خصوصاً در پشت و بین تیغه‌های شانه)، خارش (متغیر، ممکن است شدید نباشد)، ریزش مو، قرمزی.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تست نوار چسب (Scotch tape test) و معاینه میکروسکوپی برای دیدن کنه‌ها و تخم‌های آن‌ها، خراش پوستی سطحی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: درماتوفیتوزیس، سایر انواع گال، پوست خشک، آلرژی‌ها.
• نوع درمان: داروهای ضد کنه.
  • Ivermectin: 0.4 mg/kg SC q7-14 days for 3-5 treatments.
  • Selamectin (Revolution): 6-12 mg/kg Topically q30 days for 2-3 treatments.
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب خوب است.
• زئونوز بودن: بله، می‌تواند باعث خارش و ضایعات پوستی موقت در انسان شود.

18. Mange (Sarcoptic Mange / Psoroptes Mange)

• تعریف بیماری: آلودگی پوستی ناشی از کنه‌ها، مانند Sarcoptes scabiei (گال سارکوپتیک) یا Psoroptes cuniculi (گال گوشی).
• علت بروز بیماری: تماس با حیوانات آلوده. Psoroptes cuniculi بسیار شایع است.
• پاتوژنز: کنه‌ها در پوست تونل می‌زنند یا روی سطح پوست/داخل گوش زندگی می‌کنند و باعث واکنش آلرژیک، التهاب شدید، خارش و ضخیم شدن پوست می‌شوند.
• علائم بالینی:
  • Sarcoptic Mange: خارش شدید، قرمزی، پوسته‌ریزی، ضخیم شدن پوست، کراست، ریزش مو. اغلب در مناطق بدون مو یا با موی کم شروع می‌شود (گوش‌ها، صورت، پاها).
  • Psoroptes Mange (Ear Mites): خارش شدید گوش، تکان دادن سر، تجمع کراست‌های قهوه‌ای و پوسته‌ریزی در گوش‌ها. ممکن است به گردن و صورت گسترش یابد.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: خراش پوستی عمیق (برای سارکوپتیک) یا نمونه‌برداری از کراست‌های گوش و معاینه میکروسکوپی (برای پسوروپت).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: Dermatophytosis, Cheyletiellosis, Flea infestation, درماتیت باکتریایی، آلرژی‌ها.
• نوع درمان: داروهای ضد کنه.
  • Ivermectin: 0.4 mg/kg SC q7-14 days for 3-5 treatments.
  • Selamectin (Revolution): 6-12 mg/kg Topically q30 days for 2-3 treatments.
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب خوب است، اما زمان‌بر است.
• زئونوز بودن:
  • Sarcoptic Mange: بله، می‌تواند باعث خارش و ضایعات پوستی موقت در انسان شود.
  • Psoroptes Mange: خیر.

19. Flystrike (Cuterebra Myiasis)

• تعریف بیماری: آلودگی به لارو مگس (ماگوت) که در زیر پوست یا در زخم‌ها زندگی می‌کنند.
• علت بروز بیماری: تخم‌گذاری مگس‌های بوت‌فلای (Cuterebra) یا مگس‌های لاشه‌خوار (Lucilia sericata) روی پوست یا زخم‌های باز خرگوش، خصوصاً در مناطق مرطوب و کثیف.
• پاتوژنز: تخم‌ها به لارو تبدیل شده و به زیر پوست یا داخل زخم نفوذ می‌کنند، جایی که تغذیه کرده و رشد می‌کنند. این باعث آسیب بافتی، عفونت ثانویه و سپسیس می‌شود.
• علائم بالینی: بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، بوی بد، زخم‌های باز یا سوراخ‌های کوچک روی پوست با ترشحات چرکی یا خونی، مشاهده لاروها. معمولاً در اطراف پرینئوم، ناحیه تناسلی و گردن/زیر بغل.
• نوع حیوان: خرگوش.
• سن بروز: در هر سنی، اما در خرگوش‌هایی که قادر به گرومینگ صحیح نیستند (مسن، بیمار، چاق) یا در محیط‌های کثیف زندگی می‌کنند، شایع‌تر است.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی و مشاهده لاروها.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی: لکوسیتوز، کم‌خونی (در موارد شدید)، تغییرات مربوط به شوک و سپسیس.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: آبسه‌ها، زخم‌های عفونی، سایر عفونت‌های پوستی.
• نوع درمان:
  • برداشتن لاروها: با احتیاط کامل و با پنس. از له کردن لاروها در زیر پوست خودداری شود.
  • تمیز کردن زخم: با محلول‌های ضد عفونی کننده (مانند کلرهگزیدین).
  • آنتی‌بیوتیک‌تراپی سیستمیک: برای جلوگیری از عفونت ثانویه.
    • Enrofloxacin: 5-10 mg/kg PO/SC q12-24h.
    • Metronidazole: 20 mg/kg PO q12h.
  • مسکن‌ها: Meloxicam (0.5-1 mg/kg PO q12-24h).
  • مایع‌درمانی و درمان حمایتی در صورت نیاز.
  • اصلاح محیط زندگی و جلوگیری از آلودگی مجدد.
• پروگنوز بیماری: در صورت تشخیص و درمان زودهنگام خوب است، اما در موارد شدید یا زمانی که سپسیس رخ داده باشد، ضعیف.
• زئونوز بودن: خیر.