بیماری‌های خوکچه هندی

1. Bordetella bronchiseptica

• تعریف بیماری: یک عفونت تنفسی باکتریایی شایع در خوکچه‌های هندی که اغلب با استرس یا عفونت‌های همزمان تشدید می‌شود.
• علت بروز بیماری: باکتری Bordetella bronchiseptica.
• پاتوژنز (خلاصه): باکتری‌ها در دستگاه تنفسی کلونی تشکیل داده و منجر به التهاب و تضعیف دفاع ایمنی می‌شوند.
• علائم بالینی: ترشحات بینی و چشم، عطسه، سرفه، تنگی نفس، بی‌اشتهایی، بی‌حالی.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: در تمام سنین، اما اغلب در حیوانات جوان، پیر یا دارای ضعف سیستم ایمنی شدیدتر است.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: کشت باکتری و تست حساسیت از سواب بینی/چشم، PCR.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): ممکن است لکوسیتوز با نوتروفیلی وجود داشته باشد.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: Streptococcus pneumoniae، عفونت آدنوویروسی، سایر پنومونی‌های باکتریایی، آلرژی.
• درمان:
  • آنتی‌بیوتیک‌ها:
    • Trimethoprim-sulfamethoxazole: 30 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی دو بار در روز (BID).
    • Chloramphenicol: 50 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی سه بار در روز (TID).
    • Doxycycline: 5 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی دو بار در روز (BID) (با احتیاط به دلیل اختلال در فلور دستگاه گوارش).
  • مراقبت حمایتی: مایع‌درمانی، حمایت تغذیه‌ای (فرمول مراقبت ویژه در صورت بی‌اشتهایی)، نبولایزر با نرمال سالین.
• پروگنوز بیماری: محتاطانه تا خوب با درمان زودهنگام و مناسب. در صورت عدم درمان یا شدت بیماری می‌تواند کشنده باشد.
• زئونوز بودن: خیر.

---

2. Streptococcus pneumoniae

• تعریف بیماری: یک پنومونی باکتریایی شدید در خوکچه‌های هندی که اغلب به سرعت کشنده است.
• علت بروز بیماری: باکتری Streptococcus pneumoniae.
• پاتوژنز (خلاصه): باکتری‌ها باعث التهاب شدید و تحکیم در ریه‌ها می‌شوند.
• علائم بالینی: شروع حاد تنگی نفس شدید، ترشحات بینی، بی‌اشتهایی، بی‌حالی، مرگ ناگهانی.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: تمام سنین، اغلب در حیوانات جوان بسیار حاد است.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: کشت باکتری و تست حساسیت از شستشوی نای یا بافت ریه (پس از مرگ).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): لکوسیتوز شدید، به ویژه نوتروفیلی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: Bordetella bronchiseptica، سایر پنومونی‌های باکتریایی، آدنوویروس.
• درمان:
  • آنتی‌بیوتیک‌ها:
    • Chloramphenicol: 50 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی سه بار در روز (TID).
    • Enrofloxacin: 5-10 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی دو بار در روز (BID) (با احتیاط به دلیل اختلال در فلور دستگاه گوارش).
  • مراقبت حمایتی: اکسیژن‌تراپی، مایع‌درمانی، حمایت تغذیه‌ای.
• پروگنوز بیماری: ضعیف به دلیل پیشرفت سریع و شدت بیماری.
• زئونوز بودن: خیر.

---

3. Atypical Mycobacteriosis (مایکوباکتریوز آتیپیک)

• تعریف بیماری: یک عفونت باکتریایی مزمن و پیشرونده ناشی از مایکوباکتریوم‌های غیرتوبرکلوزی، که عمدتاً اندام‌های داخلی را درگیر می‌کند.
• علت بروز بیماری: مایکوباکتریوم‌های آتیپیک (مانند Mycobacterium avium complex).
• پاتوژنز (خلاصه): باکتری‌ها ضایعات گرانولوماتوز در اندام‌های مختلف ایجاد می‌کنند.
• علائم بالینی: کاهش وزن، بی‌حالی، بزرگ شدن غدد لنفاوی، علائم تنفسی (در صورت درگیری ریه)، علائم گوارشی (در صورت درگیری دستگاه گوارش).
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: بزرگسالان، معمولاً مزمن.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: بیوپسی و هیستوپاتولوژی بافت‌های درگیر، رنگ‌آمیزی اسید فست، کشت باکتری (رشد آهسته).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی، ممکن است کم‌خونی یا لکوسیتوز خفیف نشان دهد.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: لنفوم، سایر عفونت‌های مزمن، آبسه‌های داخلی.
• درمان: درمان چالش برانگیز و اغلب بی‌نتیجه است. درمان طولانی‌مدت با داروهای متعدد (مانند Rifampin، Clarithromycin، Ethambutol) اغلب امتحان می‌شود اما پروگنوز همچنان ضعیف است. به دلیل پتانسیل زئونوتیک و پاسخ ضعیف به درمان، اغلب یوتانازی توصیه می‌شود.
• پروگنوز بیماری: ضعیف.
• زئونوز بودن: بله، بالقوه. احتیاط توصیه می‌شود.

---

4. Adenovirus (آدنوویروس)

• تعریف بیماری: یک بیماری تنفسی ویروسی در خوکچه‌های هندی که اغلب تحت بالینی است اما می‌تواند باعث بیماری شدید، به ویژه در حیوانات جوان یا دارای ضعف سیستم ایمنی شود.
• علت بروز بیماری: آدنوویروس خوکچه هندی.
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس در سلول‌های اپیتلیال تنفسی تکثیر یافته و باعث التهاب و آسیب می‌شود.
• علائم بالینی: اغلب بدون علامت. در صورت بروز علائم بالینی، می‌تواند شامل دیسترس تنفسی، ورم ملتحمه، ترشحات بینی، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، مرگ ناگهانی باشد.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: تمام سنین، در حیوانات جوان شدیدتر است.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: PCR از سواب‌های تنفسی یا بافت، هیستوپاتولوژی با اجسام انکلوزیون داخل هسته‌ای.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): ممکن است لنفوپنی وجود داشته باشد.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: پنومونی‌های باکتریایی (Bordetella, Streptococcus)، آلرژی.
• درمان: درمان ضد ویروسی خاصی ندارد. مراقبت حمایتی (مایع‌درمانی، حمایت تغذیه‌ای، اکسیژن). عفونت‌های باکتریایی ثانویه را با آنتی‌بیوتیک‌های مناسب درمان کنید.
• پروگنوز بیماری: متغیر، از خوب (بدون علامت) تا ضعیف (بیماری بالینی شدید، به ویژه در جوانان).
• زئونوز بودن: خیر.

---

5. Scurvy (کمبود ویتامین C)

• تعریف بیماری: یک کمبود تغذیه‌ای ناشی از مصرف ناکافی ویتامین C (L-آسکوربیک اسید) که خوکچه‌های هندی قادر به سنتز آن نیستند.
• علت بروز بیماری: کمبود ویتامین C در رژیم غذایی.
• پاتوژنز (خلاصه): عدم وجود ویتامین C سنتز کلاژن را مختل می‌کند که منجر به شکنندگی مویرگ‌ها، اختلال در بهبود زخم و مشکلات مفصلی می‌شود.
• علائم بالینی: پوشش موی زبر، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، مفاصل متورم و دردناک (به ویژه مفصل زانو و مچ پا)، بی‌میلی به حرکت، خونریزی لثه، بهبود ضعیف زخم، اسهال.
• نوع حیوان: خوکچه هندی (نیاز روزانه اجباری به ویتامین C).
• سن بروز: هر سنی در صورت کمبود رژیم غذایی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: علائم بالینی، سابقه رژیم غذایی، پاسخ به مکمل ویتامین C.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی. ممکن است کم‌خونی خفیف نشان دهد.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: آرتریت، تروما، عفونت‌های باکتریایی.
• درمان:
  • مکمل ویتامین C:
    • Ascorbic Acid: 10-30 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی یک بار در روز (SID) تا دو بار در روز (BID) (دوز اولیه بالاتر در صورت شدید بودن، سپس دوز نگهدارنده).
  • مراقبت حمایتی: غذاهای نرم و خوش‌خوراک، مدیریت درد (مانند Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID برای درد مفاصل).
• پروگنوز بیماری: خوب با مکمل‌دهی سریع و کافی. در صورت عدم درمان، منجر به ضعف شدید و مرگ می‌شود.
• زئونوز بودن: خیر.

---

6. Antibiotic-Associated Enterotoxemia (انتروتوکسمی ناشی از آنتی‌بیوتیک)

• تعریف بیماری: یک وضعیت بالقوه کشنده در خوکچه‌های هندی که به دلیل اختلال در فلور طبیعی روده ناشی از مصرف آنتی‌بیوتیک‌های خاص، منجر به رشد بیش از حد باکتری‌های بیماری‌زا و تولید سم می‌شود.
• علت بروز بیماری: تجویز آنتی‌بیوتیک‌هایی که فلور گرم مثبت روده را مختل می‌کنند (مانند پنی‌سیلین، آمپی‌سیلین، آموکسی‌سیلین، اریترومایسین، لینکوماسین، کلیندامایسین، باسی‌تراسین).
• پاتوژنز (خلاصه): آنتی‌بیوتیک‌های حساس باکتری‌های مفید روده را از بین می‌برند و به Clostridium difficile یا سایر باکتری‌های سمی اجازه تکثیر و تولید سم می‌دهند.
• علائم بالینی: شروع حاد اسهال شدید (اغلب خونی)، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، دهیدراسیون، درد شکم، مرگ ناگهانی.
• نوع حیوان: خوکچه هندی (و سایر حیوانات دارای تخمیرکننده روده بزرگ).
• سن بروز: هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: سابقه مصرف آنتی‌بیوتیک، علائم بالینی، رنگ‌آمیزی گرم مدفوع (اغلب فراوانی باسیل‌های گرم مثبت را نشان می‌دهد)، آزمایش سم Clostridium difficile در مدفوع.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): دهیدراسیون، عدم تعادل الکترولیتی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: کوکسیدیوز، سایر علل اسهال، ایستادگی دستگاه گوارش (GI stasis).
• درمان:
  • فورا آنتی‌بیوتیک عامل را قطع کنید.
  • مراقبت حمایتی: مایع‌درمانی، حمایت تغذیه‌ای (فرمول مراقبت ویژه).
  • پروبیوتیک‌ها: از پروبیوتیک‌های مخصوص خوکچه هندی برای بازگرداندن فلور روده استفاده کنید.
  • Cholestyramine: 1 گرم/کیلوگرم خوراکی دو بار در روز (BID) (سموم را متصل می‌کند).
  • Metronidazole: 15-20 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی دو بار در روز (BID) (گاهی اوقات می‌تواند به مقابله با رشد بیش از حد Clostridial کمک کند، اما با احتیاط استفاده شود زیرا خود آنتی‌بیوتیک است).
• پروگنوز بیماری: محتاطانه تا ضعیف، اغلب به سرعت کشنده.
• زئونوز بودن: خیر.

---

7. Malocclusion (سوء اطباق دندان)

• تعریف بیماری: رشد بیش از حد یا ناهنجاری در تراز دندان‌های پیشین (incisors) یا دندان‌های گونه‌ای (premolars و molars) به دلیل رشد مداوم دندان‌ها.
• علت بروز بیماری: استعداد ژنتیکی، تروما، رژیم غذایی فاقد مواد ساینده کافی (کمبود یونجه/علف)، کمبود ویتامین C (که بر یکپارچگی دندان تأثیر می‌گذارد).
• پاتوژنز (خلاصه): دندان‌ها به طور مداوم رشد می‌کنند و اگر به درستی ساییده نشوند، بیش از حد رشد کرده و باعث ایجاد برجستگی‌های دندانی (spikes)، پل زدن (bridging) یا عدم توانایی در بستن دهان می‌شوند.
• علائم بالینی: بی‌اشتهایی، غذا خوردن انتخابی، سیالوره (آب‌ریزش دهان)، کاهش وزن، موهای چسبیده اطراف دهان، مشکل در نظافت، درد دهانی، ترشحات چشم (به دلیل طویل شدن ریشه).
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اغلب در حیوانات بالغ دیده می‌شود.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه دهانی (نیاز به اتوسکوپ/اسپکولوم یا آندوسکوپی برای دندان‌های گونه‌ای)، رادیوگرافی جمجمه.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی. ممکن است علائم دهیدراسیون یا سوءتغذیه را نشان دهد.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر علل بی‌اشتهایی یا درد دهانی.
• درمان:
  • کوتاه کردن/سوهان کشی دندان: نیاز به بیهوشی عمومی دارد. کوتاه کردن منظم دندان‌های پیشین و/یا سوهان کشی (floating) برجستگی‌های مولار.
  • اصلاح رژیم غذایی: اطمینان از دسترسی نامحدود به یونجه با کیفیت بالا.
  • مدیریت درد: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID.
  • حمایت تغذیه‌ای: فرمول مراقبت ویژه.
• پروگنوز بیماری: محتاطانه. نیاز به مدیریت مادام‌العمر دارد. در صورت شدید و عودکننده بودن، ممکن است یوتانازی در نظر گرفته شود.
• زئونوز بودن: خیر.

---

8. GI Stasis (ایستادگی دستگاه گوارش)

• تعریف بیماری: کاهش یا توقف حرکت طبیعی روده که منجر به تجمع گاز و غذا در دستگاه گوارش می‌شود.
• علت بروز بیماری: بی‌اشتهایی (شایع‌ترین)، درد، استرس، دهیدراسیون، بیماری دندانی، بیماری سیستمیک، پس از جراحی، فیبر ناکافی در رژیم غذایی.
• پاتوژنز (خلاصه): کاهش حرکت روده باعث تجمع گاز و تخمیر می‌شود که منجر به درد و کاهش بیشتر اشتها و حرکت روده می‌گردد.
• علائم بالینی: بی‌اشتهایی، کاهش یا عدم دفع مدفوع، بی‌حالی، حالت قوز کرده (درد)، اتساع شکم، اغلب مدفوع نرم یا خمیری در ابتدا، سپس عدم دفع مدفوع.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: علائم بالینی، لمس شکم متسع یا خمیری، رادیوگرافی شکم (نشان‌دهنده تجمع گاز).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): دهیدراسیون، عدم تعادل الکترولیتی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: نفخ، انسداد روده، انتروتوکسمی.
• درمان:
  • مایع‌درمانی: مایعات زیرجلدی یا داخل وریدی.
  • مدیریت درد: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID یا Buprenorphine 0.01-0.05 میلی‌گرم/کیلوگرم زیر جلدی (SC) یا داخل عضلانی (IM) هر 8-12 ساعت (Q8-12H).
  • پروکینتیک‌ها: Metoclopramide 0.5-2 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی یا SC هر 6-8 ساعت (Q6-8H) (با احتیاط در صورت مشکوک بودن به انسداد). Cisapride 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی هر 8-12 ساعت (Q8-12H).
  • حمایت تغذیه‌ای: فرمول مراقبت ویژه (تغذیه اجباری در صورت لزوم).
  • ماساژ ملایم شکم: می‌تواند به تحریک حرکت روده کمک کند.
• پروگنوز بیماری: محتاطانه تا خوب با درمان سریع و تهاجمی. در صورت طولانی شدن می‌تواند کشنده باشد.
• زئونوز بودن: خیر.

---

9. Coccidiosis (کوکسیدیوز)

• تعریف بیماری: یک عفونت انگلی روده‌ای ناشی از پروتوزوآ از جنس Eimeria.
• علت بروز بیماری: گونه‌های Eimeria (مانند Eimeria caviae).
• پاتوژنز (خلاصه): اووسیست‌ها بلعیده می‌شوند و در سلول‌های اپیتلیال روده تکثیر می‌یابند و باعث آسیب و التهاب می‌شوند.
• علائم بالینی: اسهال (می‌تواند خونی باشد)، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، دهیدراسیون، بی‌حالی، پوشش موی زبر.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: معمولاً در حیوانات جوان (به ویژه پس از از شیر گرفتن) و در شرایط شلوغی و بهداشت نامناسب.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: آزمایش مدفوع برای تشخیص اووسیست‌ها (فلوتاسیون مدفوع).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): دهیدراسیون، کم‌خونی (در موارد شدید).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: انتروتوکسمی ناشی از آنتی‌بیوتیک، سایر علل اسهال، عفونت‌های باکتریایی روده.
• درمان:
  • ضد کوکسیدیوز:
    • Sulfadimethoxine: 50 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی روز اول، سپس 25 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID برای 5-7 روز.
    • Toltrazuril: 20 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی یک بار، تکرار پس از 5-7 روز (در موارد مقاوم).
  • مراقبت حمایتی: مایع‌درمانی، حمایت تغذیه‌ای.
  • کنترل محیطی: تمیز کردن و ضدعفونی دقیق محیط برای کاهش بار اووسیست‌ها.
• پروگنوز بیماری: خوب با درمان زودهنگام. در موارد شدید، به ویژه در حیوانات جوان، می‌تواند کشنده باشد.
• زئونوز بودن: خیر.

---

10. Dermatophytosis (قارچ پوستی – رینگ ورم)

• تعریف بیماری: یک عفونت قارچی پوست، مو و ناخن که توسط درماتوفیت‌ها ایجاد می‌شود.
• علت بروز بیماری: قارچ‌های درماتوفیت مانند Trichophyton mentagrophytes و Microsporum canis.
• پاتوژنز (خلاصه): هاگ‌های قارچ به پوست نفوذ کرده و در کراتین تکثیر می‌یابند و باعث التهاب و ریزش مو می‌شوند.
• علائم بالینی: ضایعات پوستی دایره‌ای یا نامنظم، ریزش مو (آلوپسی)، پوسته‌ریزی، قرمزی، خارش (متغیر)، اغلب در سر، صورت، گوش و پاها.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی، به ویژه در حیوانات جوان یا دارای ضعف سیستم ایمنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه لامپ وود (فقط برخی از گونه‌ها فلورسانس می‌کنند)، کشت قارچ از مو و پوست (استاندارد طلایی)، میکروسکوپی مستقیم موها (ترکیبات هیف).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: جرب (Mange)، عفونت‌های باکتریایی پوست، آلرژی، شپش (Lice).
• درمان:
  • ضد قارچ موضعی:
    • Miconazole یا Enilconazole (شامپو، پماد): استفاده 2-3 بار در هفته.
    • Chlorhexidine (شامپو).
  • ضد قارچ سیستمیک (در موارد شدید یا گسترده):
    • Itraconazole: 5-10 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID برای 4-6 هفته یا تا منفی شدن 2 کشت قارچ متوالی.
    • Terbinafine: 10-20 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID (دوز تجربی).
  • کنترل محیطی: تمیز کردن و ضدعفونی محیط برای حذف هاگ‌ها.
• پروگنوز بیماری: خوب با درمان مناسب، اما می‌تواند زمان‌بر باشد.
• زئونوز بودن: بله، بالقوه.

---

11. Mange (جرب)

• تعریف بیماری: یک بیماری پوستی ناشی از هجوم کنه‌ها (جرب‌ها). در خوکچه‌های هندی، Trixacarus caviae شایع‌ترین است.
• علت بروز بیماری: کنه‌های انگلی (مانند Trixacarus caviae).
• پاتوژنز (خلاصه): کنه‌ها در لایه‌های سطحی پوست یا فولیکول‌های مو حفاری کرده و باعث خارش شدید، التهاب و آسیب پوستی می‌شوند.
• علائم بالینی: خارش شدید (اغلب شدیدترین علامت)، ریزش مو، پوسته‌ریزی، قرمزی، ضایعات پوستی خودآسیب‌رسان، دلمه‌های خونریزی‌دهنده، درد هنگام لمس، بی‌قراری، تشنج (در موارد شدید).
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی، اغلب در حیوانات استرس‌دیده یا دارای ضعف سیستم ایمنی فعال می‌شود.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: خراش عمیق پوست (Deep skin scraping) و معاینه میکروسکوپی برای یافتن کنه‌ها.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: قارچ پوستی، شپش، آلرژی، عفونت‌های باکتریایی پوست.
• درمان:
  • ضد انگل:
    • Ivermectin: 0.2-0.4 میلی‌گرم/کیلوگرم زیر جلدی (SC) هر 7-10 روز برای 3-4 دوز.
    • Selamectin: 6-12 میلی‌گرم/کیلوگرم موضعی (Spot-on) یک بار در ماه برای 2-3 ماه (استفاده خارج از لیبل).
  • مدیریت درد/خارش: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID.
  • درمان عفونت‌های ثانویه: در صورت لزوم آنتی‌بیوتیک برای عفونت‌های باکتریایی پوست.
  • کنترل محیطی: تمیز کردن و ضدعفونی محیط زندگی.
• پروگنوز بیماری: خوب با درمان مناسب.
• زئونوز بودن: خیر (گونه خاص خوکچه هندی معمولاً برای انسان بیماری‌زا نیست).

---

12. Lice Infestation (هجوم شپش)

• تعریف بیماری: هجوم انگل‌های خارجی (شپش) روی پوست و موی خوکچه‌های هندی.
• علت بروز بیماری: شپش‌ها (مانند Gliricola porcelli – شپش جونده).
• پاتوژنز (خلاصه): شپش‌ها روی پوست و مو زندگی کرده و از پوسته‌های پوستی یا خون تغذیه می‌کنند که باعث خارش، تحریک و ریزش مو می‌شود.
• علائم بالینی: خارش (معمولاً کمتر از جرب)، ریزش مو، پوسته‌ریزی، موهای زبر یا نامنظم، دیدن شپش‌ها یا تخم‌های آن‌ها (nit) روی موها.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه مستقیم مو و پوست برای یافتن شپش‌ها و تخم‌ها (با چشم غیرمسلح یا لوپ)، آزمایش نوار چسب (tape impression) و معاینه میکروسکوپی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: جرب، قارچ پوستی، آلرژی.
• درمان:
  • ضد انگل:
    • Ivermectin: 0.2-0.4 میلی‌گرم/کیلوگرم زیر جلدی (SC) هر 7-10 روز برای 3-4 دوز.
    • Selamectin: 6-12 میلی‌گرم/کیلوگرم موضعی (Spot-on) یک بار (استفاده خارج از لیبل).
    • Fipronil spray (Frontline): با احتیاط بسیار زیاد (toxic به خوکچه هندی) و تنها در موارد شدید یا مقاوم.
  • کنترل محیطی: تمیز کردن و ضدعفونی محیط زندگی.
• پروگنوز بیماری: خوب با درمان مناسب.
• زئونوز بودن: خیر.

---

13. Pododermatitis (Bumblefoot)

• تعریف بیماری: التهاب و عفونت کف پا، به ویژه در ناحیه پلانتار (کف دست و پا)، اغلب به دلیل شرایط نامناسب نگهداری.
• علت بروز بیماری: فشار مزمن و ضربه به کف پا (مثلاً روی سطوح سیمی، بسترهای نامناسب، چاقی، عدم تحرک)، منجر به ساییدگی و عفونت باکتریایی ثانویه (اغلب Staphylococcus aureus).
• پاتوژنز (خلاصه): آسیب به پوست کف پا راهی برای ورود باکتری‌ها فراهم می‌کند و منجر به التهاب، آبسه و در موارد شدید، استئومیلیت می‌شود.
• علائم بالینی: تورم، قرمزی، زخم، دلمه یا آبسه در کف پا، لنگش، بی‌میلی به حرکت، درد هنگام لمس پا.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی، اغلب در بزرگسالان.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی، رادیوگرافی (برای بررسی درگیری استخوان/مفاصل)، کشت باکتری و تست حساسیت از ضایعات.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): لکوسیتوز در موارد عفونت سیستمیک.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: تروما، آبسه‌های دیگر، تومورهای پا.
• درمان:
  • اصلاح محیط: استفاده از بستر نرم و جاذب (مانند فلیس، بستر کاغذی نرم)، حذف سطوح سیمی.
  • آنتی‌بیوتیک:
    • Trimethoprim-sulfamethoxazole: 30 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی BID.
    • Enrofloxacin: 5-10 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی BID (بر اساس کشت و حساسیت).
  • مدیریت درد و التهاب: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID.
  • مراقبت موضعی زخم: شستشو، دبریدمان، بانداژ کردن پا، استفاده از پمادهای موضعی آنتی‌بیوتیک.
  • جراحی: در موارد آبسه یا استئومیلیت شدید.
• پروگنوز بیماری: متغیر، از خوب (در موارد خفیف) تا ضعیف (در موارد شدید با درگیری استخوان). نیاز به مدیریت طولانی‌مدت دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

---

14. Urolithiasis (سنگ‌های ادراری)

• تعریف بیماری: تشکیل سنگ (Calculi) در هر بخش از دستگاه ادراری (کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه، میزنای).
• علت بروز بیماری: رژیم غذایی حاوی کلسیم بالا (مانند یونجه یونجه)، مصرف ناکافی آب، استعداد ژنتیکی، چاقی، عفونت‌های ادراری، عدم تعادل pH ادرار.
• پاتوژنز (خلاصه): کریستال‌ها در ادرار تجمع یافته و به تدریج به سنگ تبدیل می‌شوند که باعث تحریک، التهاب و انسداد می‌شوند.
• علائم بالینی: دیسوریا (درد هنگام ادرار)، هماچوری (خون در ادرار)، استرانگوریا (زور زدن هنگام ادرار)، تکرر ادرار، بی‌اشتهایی، بی‌حالی، درد شکمی، در موارد انسداد کامل، عدم توانایی در ادرار کردن و اتساع مثانه.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی، شایع‌تر در حیوانات بالغ و مسن.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: لمس مثانه، رادیوگرافی شکم (سنگ‌های خوکچه هندی معمولاً رادیواپک هستند)، سونوگرافی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): urinalysis (کریستال‌های کلسیم، خون، پروتئین)، آزمایش خون (افزایش اوره/کراتینین در صورت انسداد).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سیستیت (عفونت مثانه)، تومورهای دستگاه ادراری، آسیب کلیه.
• درمان:
  • جراحی: سیستوتومی (برداشتن سنگ از مثانه) شایع‌ترین روش است.
  • مایع‌درمانی: برای کمک به شستشوی سیستم ادراری.
  • آنتی‌بیوتیک: در صورت وجود عفونت ادراری (بر اساس کشت و حساسیت ادرار).
  • مدیریت درد: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID.
  • مدیریت رژیم غذایی: رژیم غذایی کم کلسیم (علف خشک)، افزایش مصرف آب.
• پروگنوز بیماری: خوب با جراحی موفق و مدیریت پس از آن. عود شایع است.
• زئونوز بودن: خیر.

---

15. Cystitis (التهاب مثانه)

• تعریف بیماری: التهاب مثانه، اغلب به دلیل عفونت باکتریایی.
• علت بروز بیماری: عفونت باکتریایی (اغلب E. coli, Proteus, Pseudomonas), سنگ‌های ادراری, استرس, نقص ایمنی.
• پاتوژنز (خلاصه): باکتری‌ها وارد مثانه شده و باعث التهاب پوشش مثانه می‌شوند.
• علائم بالینی: دیسوریا، هماچوری، استرانگوریا، تکرر ادرار، بی‌اشتهایی، بی‌حالی، درد شکمی. ممکن است علائم کمتر واضح باشد.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی، urinalysis (وجود گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز، باکتری)، کشت ادرار و تست حساسیت (از سیستوسنتز).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): urinalysis (پیوری، هماچوری، باکتریوری).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سنگ‌های ادراری، تومور مثانه، نارسایی کلیه.
• درمان:
  • آنتی‌بیوتیک: بر اساس کشت و حساسیت ادرار.
    • Trimethoprim-sulfamethoxazole: 30 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی BID.
    • Enrofloxacin: 5-10 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی BID.
  • مدیریت درد و التهاب: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID.
  • مایع‌درمانی: برای کمک به شستشوی مثانه.
  • افزایش مصرف آب.
• پروگنوز بیماری: خوب با درمان مناسب.
• زئونوز بودن: خیر.

---

16. Ovarian Cyst (کیست تخمدان)

• تعریف بیماری: کیست‌های پر از مایع که در یا روی تخمدان‌ها ایجاد می‌شوند. می‌توانند غیرفعال (غیرهورمونی) یا فعال (هورمونی) باشند.
• علت بروز بیماری: ناشناخته، استعداد ژنتیکی، ناهنجاری‌های هورمونی.
• پاتوژنز (خلاصه): فولیکول‌ها به درستی تخمک‌گذاری نمی‌کنند یا کیست‌های پارااوواری ایجاد می‌شوند که بزرگ شده و باعث علائم می‌شوند.
• علائم بالینی: اتساع شکمی، ریزش موی دو طرفه و متقارن در پهلوها (به دلیل عدم تعادل هورمونی در کیست‌های فعال هورمونی)، بی‌اشتهایی، بی‌حالی، درد شکمی، مشکلات تولیدمثلی.
• نوع حیوان: خوکچه هندی ماده.
• سن بروز: شایع در ماده‌های بالغ و مسن (بیشتر از 1.5 سال).
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: لمس شکمی، سونوگرافی شکمی، رادیوگرافی (برای رد سایر علل اتساع شکم).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): غیر اختصاصی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: تومورهای شکمی، بارداری، نفخ.
• درمان:
  • جراحی: اواریوهیسترکتومی (Ovariohysterectomy) (برداشتن تخمدان‌ها و رحم) درمان قطعی است.
  • آسپیراسیون کیست: در موارد موقت و در حیوانات با ریسک بیهوشی بالا، اما عود شایع است.
  • دارو درمانی: در موارد کیست‌های هورمونی می‌توان از Gonadotropin-releasing hormone (GnRH) یا Human Chorionic Gonadotropin (hCG) استفاده کرد، اما جراحی ارجح است.
• پروگنوز بیماری: خوب با جراحی.
• زئونوز بودن: خیر.

---

17. Fractures & Trauma (شکستگی و تروما)

• تعریف بیماری: هرگونه آسیب فیزیکی به بدن حیوان، از جمله شکستگی استخوان‌ها.
• علت بروز بیماری: سقوط، له شدن، افتادن از دست، لگد خوردن، حمله سایر حیوانات، قرار گرفتن در معرض مواد سمی.
• پاتوژنز (خلاصه): نیروی فیزیکی باعث آسیب بافت‌ها، از جمله شکستگی استخوان‌ها، کوفتگی، پارگی اندام‌ها و خونریزی می‌شود.
• علائم بالینی: لنگش، بی‌میلی به حرکت، درد، تورم، تغییر شکل در ناحیه آسیب‌دیده، خونریزی، شوک، علائم عصبی (در آسیب‌های ستون فقرات یا سر).
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه بالینی، لمس، رادیوگرافی (برای شکستگی‌ها)، سونوگرافی (برای آسیب‌های داخلی).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): بسته به نوع و شدت تروما (مثلاً کم‌خونی در خونریزی شدید، افزایش آنزیم‌های عضلانی در آسیب شدید بافت).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: آرتریت، عفونت، تومورها (برای لنگش/درد).
• درمان:
  • مدیریت درد: Meloxicam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم خوراکی SID.
  • تثبیت شکستگی‌ها: بانداژ، گچ، یا جراحی (فیکساتور خارجی، پین، پلیت). در خوکچه‌های هندی، شکستگی‌های پا (مخصوصاً فمور و تیبیا) اغلب با جراحی درمان می‌شوند.
  • مایع‌درمانی: در موارد شوک یا دهیدراسیون.
  • آنتی‌بیوتیک: در صورت وجود زخم‌های باز یا عفونت ثانویه.
  • استراحت و محدودیت حرکت.
• پروگنوز بیماری: متغیر، از خوب (در شکستگی‌های ساده) تا ضعیف (در شکستگی‌های پیچیده، آسیب‌های شدید داخلی، یا شوک).
• زئونوز بودن: خیر.

---

18. Heat Stroke (گرمازدگی)

• تعریف بیماری: یک وضعیت تهدیدکننده زندگی ناشی از ناتوانی حیوان در دفع گرمای اضافی بدن، منجر به افزایش خطرناک دمای مرکزی بدن.
• علت بروز بیماری: قرار گرفتن در محیط گرم و مرطوب، عدم تهویه مناسب، چاقی، کم‌آبی، قفس شلوغ.
• پاتوژنز (خلاصه): افزایش دمای محیطی باعث افزایش دمای بدن حیوان می‌شود و مکانیسم‌های دفع گرما (مانند تعریق از طریق پا، گشاد شدن عروق) کافی نیستند و منجر به آسیب چند عضوی و شوک می‌شود.
• علائم بالینی: تنگی نفس، نفس نفس زدن (بازدم با زور)، بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، ترشحات از بینی، تشنج، کما، مرگ.
• نوع حیوان: خوکچه هندی.
• سن بروز: هر سنی، به ویژه در حیوانات چاق، پیر، یا بیمار.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: سابقه قرار گرفتن در معرض گرما، علائم بالینی، دمای رکتال بالا (بالاتر از 40 درجه سانتی‌گراد).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): دهیدراسیون، افزایش آنزیم‌های عضلانی، اختلالات انعقادی، نارسایی کلیه.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: مسمومیت، شوک از علل دیگر، بیماری‌های عصبی.
• درمان:
  • کاهش دمای بدن به آرامی و تدریجی: انتقال به محیط خنک، استفاده از فن، مرطوب کردن بدن با آب ولرم (نه سرد!)، قرار دادن بسته‌های یخ پیچیده شده در حوله در اطراف حیوان.
  • مایع‌درمانی داخل وریدی (IV) یا داخل استخوانی (IO): برای مقابله با شوک و دهیدراسیون.
  • اکسیژن‌تراپی.
  • مدیریت تشنج: Diazepam 0.5-1 میلی‌گرم/کیلوگرم داخل وریدی (IV) یا داخل رکتال (PRN).
  • بررسی و درمان عوارض ثانویه (مانند نارسایی کلیه، DIC).
• پروگنوز بیماری: محتاطانه تا ضعیف، به ویژه در موارد شدید. تشخیص و درمان سریع حیاتی است.
• زئونوز بودن: خیر.