بیماری‌های گربه (Cat Diseases)

1. Feline Panleukopenia (FPV)

• تعریف بیماری: بیماری بسیار واگیردار و بالقوه کشنده‌ای است که توسط پاروویروس گربه‌سانان ایجاد می‌شود و عمدتاً دستگاه گوارش، مغز استخوان و بافت‌های لنفاوی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• علت بروز بیماری: Feline Parvovirus (FPV)
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس سلول‌های در حال تقسیم سریع (مانند سلول‌های اپیتلیال روده، سلول‌های مغز استخوان، بافت لنفاوی) را آلوده کرده و باعث نکروز و آپوپتوز می‌شود.
• علائم بالینی: بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، استفراغ (اغلب شدید)، اسهال (گاهی خونی)، دهیدراتاسیون، درد شکمی، تب، لکوپنی شدید. در بچه گربه‌های مبتلا در رحم یا نوزادان، ممکن است هیپوپلازی مخچه‌ای و آتاکسی مشاهده شود.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: بیشتر در بچه گربه‌ها و گربه‌های جوان واکسینه نشده.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بر اساس علائم بالینی، لکوپنی در CBC، و تأیید با تست PCR ویروس در مدفوع یا تست کیت آنتی‌ژن مدفوع (ELISA) انجام می‌شود.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): لکوپنی شدید (به ویژه نوتروپنی و لنفوپنی)، ترومبوسیتوپنی، هیپوپروتئینمی، هیپوگلیسمی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: مسمومیت‌ها، سایر عفونت‌های ویروسی (مانند FeLV، FIV در مراحل اولیه)، عفونت‌های باکتریایی شدید، انسداد روده، پانکراتیت.
• نوع درمان: حمایتی و تهاجمی.
  • مایع درمانی: مهمترین بخش درمان برای مقابله با دهیدراتاسیون و شوک.
    • Lactated Ringer’s Solution (LRS) یا 0.9% NaCl: IV، دوز نگه‌دارنده (60-80 ml/kg/day) به همراه جبران کمبود مایعات. در صورت شوک، بولوس (10-20 ml/kg در 15-20 دقیقه).
  • آنتی‌بیوتیک تراپی: برای پیشگیری یا درمان عفونت‌های ثانویه باکتریایی (انتقال باکتری‌ها از روده آسیب‌دیده به جریان خون).
    • Ampicillin: 22 mg/kg IV/SC q8h
    • Cefazolin: 22 mg/kg IV q8h
    • Metronidazole: 7.5 mg/kg IV q12h (برای پوشش بی‌هوازی‌ها و کمک به سلامت روده)
  • ضد تهوع:
    • Maropitant (Cerenia): 1 mg/kg SC/IV q24h
    • Ondansetron (Zofran): 0.1-0.2 mg/kg IV q6-12h
  • حمایت تغذیه‌ای: پس از کنترل استفراغ، تغذیه زودهنگام و ملایم (ترجیحاً از طریق لوله نازوگاستریک یا ازوفاژیال) برای حمایت از ترمیم سلول‌های روده.
  • داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی: در برخی موارد و تحت نظر پزشک، استفاده از Feline Interferon omega.
• پروگنوز بیماری: در بچه گربه‌های واکسینه نشده و موارد شدید، پروگنوز ضعیف است. با درمان تهاجمی و زودهنگام، به خصوص در گربه‌های بزرگتر، می‌تواند بهبود یابد.
• زئونوز بودن: خیر.

2. Feline Calicivirus (FCV)

• تعریف بیماری: عفونت ویروسی تنفسی فوقانی در گربه‌ها که باعث علائم دستگاه تنفسی و حفره دهان می‌شود.
• علت بروز بیماری: Feline Calicivirus
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس در سلول‌های اپیتلیال دستگاه تنفس فوقانی و دهان تکثیر یافته و باعث التهاب، نکروز و ایجاد زخم می‌شود.
• علائم بالینی: عطسه، ترشحات بینی و چشمی (سروز تا موکوپرولانت)، زخم‌های دهانی (روی زبان، لثه، کام سخت و نرم)، بی اشتهایی (به دلیل درد دهان)، تب، لنگش گذرا (سندرم لنگش کالیسی‌ویروس)، گاهی پنومونی.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در بچه گربه‌ها و محیط‌های پرجمعیت.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: عمدتاً بر اساس علائم بالینی. تأیید با PCR از سواب‌های حلقی-دهانی یا ترشحات چشمی/بینی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در CBC و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود، مگر در موارد پنومونی ثانویه یا عفونت‌های باکتریایی (لکوکیتوز).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: FHV-1، کلامیدیا فلیس، مایکوپلاسما، بوردرتلا، جسم خارجی در بینی یا دهان.
• نوع درمان: حمایتی.
  • مایع درمانی: در موارد دهیدراتاسیون یا بی‌اشتهایی شدید.
    • Lactated Ringer’s Solution (LRS) یا 0.9% NaCl: SC/IV بر اساس میزان دهیدراتاسیون و نیاز نگهدارنده.
  • آنتی‌بیوتیک تراپی: برای پیشگیری/درمان عفونت‌های باکتریایی ثانویه (به ویژه در موارد ترشحات موکوپرولانت).
    • Amoxicillin with Clavulanate (Clavamox): 12.5-22 mg/kg PO q12h
    • Doxycycline: 5 mg/kg PO q12h (ملاحظه در بچه گربه‌ها به دلیل خطر دندان‌های دائمی)
  • داروهای ضد درد/ضد التهاب: برای کنترل درد ناشی از زخم‌های دهانی و بهبود اشتهای حیوان.
    • Meloxicam: 0.05-0.1 mg/kg PO once, then 0.025-0.05 mg/kg PO q24h (با احتیاط در گربه‌ها و نظارت بر عملکرد کلیه)
  • مرطوب‌کننده ترشحات/گشادکننده برونش (Steam Inhalation): برای کمک به تنفس راحت‌تر.
  • حمایت تغذیه‌ای: غذای نرم، گرم و خوشبو برای تحریک اشتها.
• پروگنوز بیماری: معمولاً خوب است، مگر در موارد پنومونی شدید یا سویه‌های بسیار بیماری‌زا (VS-FCV) که پروگنوز ضعیف است.
• زئونوز بودن: خیر.

3. Feline Herpesvirus 1 (FHV-1)

• تعریف بیماری: عامل اصلی رینوتراکئیت ویروسی گربه‌سانان (FVR)، که باعث علائم شدید تنفسی فوقانی و چشمی می‌شود.
• علت بروز بیماری: Feline Herpesvirus 1 (FHV-1)
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس در سلول‌های اپیتلیال ملتحمه، بینی، حلق و لوزه تکثیر یافته و باعث نکروز و التهاب می‌شود.
• علائم بالینی: عطسه، ترشحات بینی و چشمی (سروز تا موکوپرولانت، با احتمال کونژانکتیویت شدید و کراتیت اولسراتیو)، تب، بی‌اشتهایی، افسردگی، زخم‌های قرنیه (مشخصه دندریتی).
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در بچه گربه‌ها و محیط‌های پرجمعیت.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: بر اساس علائم بالینی. تأیید با PCR از سواب‌های حلقی-دهانی یا سواب‌های چشمی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در CBC و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود، مگر در موارد عفونت‌های باکتریایی ثانویه (لکوکیتوز).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: FCV، کلامیدیا فلیس، مایکوپلاسما، بوردرتلا، جسم خارجی.
• نوع درمان: حمایتی.
  • مایع درمانی: در موارد دهیدراتاسیون یا بی‌اشتهایی شدید.
    • Lactated Ringer’s Solution (LRS) یا 0.9% NaCl: SC/IV بر اساس میزان دهیدراتاسیون و نیاز نگهدارنده.
  • آنتی‌بیوتیک تراپی: برای پیشگیری/درمان عفونت‌های باکتریایی ثانویه.
    • Amoxicillin with Clavulanate (Clavamox): 12.5-22 mg/kg PO q12h
    • Doxycycline: 5 mg/kg PO q12h
  • داروهای ضد ویروس (موضعی چشمی):
    • Trifluridine (Viroptic): 1% ophthalmic solution, 1 drop into affected eye q4-6h
    • Famciclovir: 62.5-125 mg/cat PO q8-12h (به عنوان داروی ضد ویروس سیستمیک در موارد شدید یا مقاوم)
  • محلول‌های شستشوی چشمی: برای پاکسازی ترشحات.
  • مرطوب‌کننده ترشحات/گشادکننده برونش (Steam Inhalation): برای کمک به تنفس راحت‌تر.
  • حمایت تغذیه‌ای: غذای نرم، گرم و خوشبو.
• پروگنوز بیماری: معمولاً خوب است، اما گربه‌های مبتلا به صورت مادام‌العمر ناقل باقی می‌مانند و ممکن است دوره‌های عود داشته باشند. در موارد شدید کراتیت، ممکن است بینایی تحت تاثیر قرار گیرد.
• زئونوز بودن: خیر.

4. Feline Immunodeficiency Virus (FIV)

• تعریف بیماری: عفونت ویروسی مزمن که باعث نقص ایمنی پیش‌رونده در گربه‌ها می‌شود و آن‌ها را مستعد عفونت‌های فرصت‌طلب می‌کند.
• علت بروز بیماری: Feline Immunodeficiency Virus (FIV)، یک رتروویروس.
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس عمدتاً سلول‌های سیستم ایمنی (CD4+ T-lymphocytes) را آلوده کرده و باعث کاهش تعداد و عملکرد آن‌ها می‌شود و منجر به نقص ایمنی می‌شود.
• علائم بالینی: اغلب در مراحل اولیه بدون علامت (فاز حاد)؛ سپس دوره‌های بدون علامت (فاز پنهان)؛ در نهایت علائم نقص ایمنی: عفونت‌های مکرر و مزمن (دهانی، تنفسی، پوستی، ادراری)، تب‌های عودکننده با منشأ نامشخص، کاهش وزن، بی‌اشتهایی، لنفادنوپاتی، بیماری‌های عصبی، میلوپاتی، سیتوپنی‌ها.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در گربه‌های نر مسن و گربه‌هایی که به بیرون می‌روند (انتقال از طریق گاز گرفتن).
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تست‌های آنتی‌بادی (ELISA) در کلینیک برای غربالگری؛ تأیید با تست وسترن بلات (Western Blot) یا PCR (در موارد مشکوک یا برای تایید در بچه گربه‌های زیر 6 ماه).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): لنفوپنی (معمولاً)، نوتروپنی، آنمی، هیپرگاماگلوبولینمی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: FeLV، بیماری‌های مزمن التهابی، سرطان‌ها، بیماری‌های خودایمنی.
• نوع درمان: حمایتی، هدف آن کنترل عفونت‌های ثانویه و بهبود کیفیت زندگی است.
  • آنتی‌بیوتیک تراپی: برای درمان عفونت‌های باکتریایی ثانویه. انتخاب آنتی‌بیوتیک بر اساس کشت و آنتی‌بیوگرام.
  • داروهای ضد التهاب: برای کنترل التهاب (مانند استوماتیت).
    • Prednisolone: 1-2 mg/kg PO q12-24h (برای کنترل التهاب)
  • حمایت تغذیه‌ای: غذای با کیفیت بالا، مکمل‌های ویتامینی.
  • داروهای ضد ویروس (در موارد خاص):
    • Zidovudine (AZT): 5 mg/kg PO q12h (با احتیاط و نظارت بر مغز استخوان)
  • مدیریت محیطی: گربه باید در داخل خانه نگهداری شود تا از انتقال به سایر گربه‌ها و ابتلا به عفونت‌های فرصت‌طلب جلوگیری شود.
• پروگنوز بیماری: متغیر است. گربه‌ها می‌توانند سال‌ها با FIV زندگی کنند، اما کیفیت و طول عمر آن‌ها به شدت به مدیریت و کنترل عفونت‌های ثانویه بستگی دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

5. Feline Infectious Peritonitis (FIP)

• تعریف بیماری: بیماری سیستمیک کشنده‌ای است که توسط سویه‌های جهش‌یافته از ویروس کرونا (FCoV) ایجاد می‌شود.
• علت بروز بیماری: Feline Coronavirus (FCoV) که به Feline Infectious Peritonitis Virus (FIPV) جهش یافته است.
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس ماکروفاژها را آلوده کرده و پاسخ ایمنی نامناسبی ایجاد می‌کند که منجر به واسکولیت گرانولوماتوز و رسوب کمپلکس‌های ایمنی در اندام‌های مختلف می‌شود.
• علائم بالینی: متنوع و غیر اختصاصی. می‌تواند به دو شکل “ترشح‌دار” (wet) و “خشک” (dry) ظاهر شود.
  • فرم ترشح‌دار: تجمع مایعات در حفره شکمی (آسیت)، حفره پلورال (پلورال افیوژن)، تب مقاوم به درمان، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، بی‌حالی، زردی، کم‌خونی.
  • فرم خشک: درگیری اندام‌های مختلف بدون تجمع مایعات، شامل علائم عصبی (تشنج، آتاکسی، نیستاگموس)، چشمی (یوه ورمی، پاراتیریتیس)، کلیوی، کبدی و روده‌ای.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: شایع‌تر در بچه گربه‌ها (کمتر از 2 سال) و گربه‌های مسن (بالاتر از 10 سال).
• استعداد نژادی: نژادهای بیرمن، رگدال، حبشی، بنگالی.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص FIP چالش‌برانگیز است و بر اساس مجموعه ای از عوامل شامل علائم بالینی، آزمایشات خون (نسبت آلبومین/گلوبولین پایین، افزایش گلوبولین‌ها)، آنالیز مایعات (مشخصه FIP: رنگ زرد طلایی، ویسکوز، محتوای پروتئین بالا، سلول‌های التهابی کم، نسبت آلبومین/گلوبولین پایین) و تست‌های PCR یا ایمونوهیستوشیمی از بافت (پس از بیوپسی) انجام می‌شود.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در فرم ترشح‌دار، آسیت/پلورال افیوژن (اگزودا با پروتئین بالا و تعداد سلول کم). در هر دو فرم: لنفوپنی، آنمی خفیف تا متوسط، هیپرگاماگلوبولینمی، افزایش AST, ALT, ALP، افزایش بیلی‌روبین.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: لنفوم، بیماری‌های کبدی، بیماری‌های کلیوی، عفونت‌های باکتریایی/قارچی، نارسایی قلبی.
• نوع درمان: تا همین اواخر، درمان صرفاً حمایتی و درمانی برای FIP وجود نداشت. اما داروهای ضد ویروس جدید (nucleoside analogs) امیدبخش هستند.
  • درمان حمایتی (سنتی):
    • Prednisolone: 2-4 mg/kg PO q12-24h (برای کنترل التهاب و سرکوب سیستم ایمنی)
    • مایع درمانی: برای کنترل دهیدراتاسیون.
    • تغذیه حمایتی.
  • درمان جدید (ضد ویروس):
    • GS-441524 (Remdesivir precursor) یا Molnupiravir: دوز دقیق بر اساس وزن و نوع FIP متغیر است و باید توسط دامپزشک متخصص تعیین شود، اما معمولاً برای مدت 84 روز تجویز می‌شود. این داروها در بسیاری از کشورها برای استفاده دامپزشکی تأیید نشده‌اند و ممکن است در دسترس نباشند.
• پروگنوز بیماری: بدون درمان ضد ویروس، پروگنوز بسیار ضعیف و معمولاً کشنده است. با داروهای جدید، پروگنوز به طور قابل توجهی بهبود یافته است.
• زئونوز بودن: خیر.

6. Feline Leukemia Virus (FeLV)

• تعریف بیماری: عفونت ویروسی مزمن که باعث نقص ایمنی، آنمی، و سرطان در گربه‌ها می‌شود.
• علت بروز بیماری: Feline Leukemia Virus (FeLV)، یک رتروویروس.
• پاتوژنز (خلاصه): ویروس در سلول‌های مغز استخوان و سیستم لنفاوی تکثیر یافته، باعث سرکوب سیستم ایمنی، تولید غیرطبیعی سلول‌های خونی و تومورزایی می‌شود.
• علائم بالینی: متغیر و غیر اختصاصی. می‌تواند شامل: بی‌حالی، کاهش وزن، تب، بی‌اشتهایی، عفونت‌های مکرر (تنفسی، گوارشی، پوستی)، آنمی (اغلب غیر باززاینده)، لنفادنوپاتی، تومورها (لنفوم، لوکمی)، بیماری‌های کلیوی، ناباروری.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در بچه گربه‌ها و گربه‌های جوان.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تست‌های آنتی‌ژن (ELISA) در کلینیک برای غربالگری اولیه. تأیید با تست IFA (برای تشخیص عفونت مغز استخوان) یا PCR.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): آنمی (اغلب غیر باززاینده)، لنفوپنی، نوتروپنی، ترومبوسیتوپنی، لنفوسیتوز (در لوکمی).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: FIV، بیماری‌های مزمن التهابی، عفونت‌های فرصت‌طلب، سرطان‌ها (بیشتر لنفوم).
• نوع درمان: حمایتی، هدف آن مدیریت عفونت‌های ثانویه و بهبود کیفیت زندگی است. درمان قطعی وجود ندارد.
  • آنتی‌بیوتیک تراپی: برای درمان عفونت‌های باکتریایی ثانویه.
  • خون‌ریزی: در موارد آنمی شدید.
  • شیمی‌درمانی: در صورت وجود لنفوم یا لوکمی.
    • Cyclophosphamide: 50 mg/m2 PO q Week
    • Vincristine: 0.75 mg/m2 IV q Week
    • L-asparaginase: 400 IU/kg IP/SC q 2-4 weeks (به عنوان بخشی از پروتکل‌های شیمی‌درمانی)
    • Prednisolone: 2 mg/kg PO q24h (برای مدیریت عوارض و به عنوان بخشی از پروتکل شیمی‌درمانی)
  • حمایت تغذیه‌ای.
  • داروهای تقویت‌کننده سیستم ایمنی (مانند Feline Interferon omega): در برخی موارد و با نظر دامپزشک.
• پروگنوز بیماری: به طور کلی ضعیف. گربه‌های با عفونت پایدار، معمولاً ظرف چند سال می‌میرند، اما می‌توانند کیفیت زندگی خوبی داشته باشند.
• زئونوز بودن: خیر.

7. Chlamydophila felis

• تعریف بیماری: عفونت باکتریایی که عمدتاً باعث کونژانکتیویت (ورم ملتحمه) در گربه‌ها می‌شود.
• علت بروز بیماری: باکتری Chlamydophila felis.
• پاتوژنز (خلاصه): باکتری سلول‌های اپیتلیال ملتحمه را آلوده کرده و باعث التهاب و پاسخ ایمنی می‌شود.
• علائم بالینی: کونژانکتیویت یک‌طرفه یا دوطرفه، ترشحات چشمی سروز تا موکوپرولانت، ادم ملتحمه (شموزیس)، بلفارواسپاسم، قرمزی. در موارد کمتر، علائم خفیف تنفسی فوقانی.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: شایع‌تر در بچه گربه‌ها و گربه‌های جوان در محیط‌های پرجمعیت.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: بر اساس علائم بالینی. تأیید با PCR از سواب‌های ملتحمه.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در CBC و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: FHV-1، FCV، مایکوپلاسما، بوردرتلا، عوامل تحریک‌کننده فیزیکی.
• نوع درمان: آنتی‌بیوتیک تراپی سیستمیک و موضعی.
  • Doxycycline: 5-10 mg/kg PO q12-24h for minimum 3-4 weeks. (ملاحظه در بچه گربه‌ها به دلیل خطر دندان‌های دائمی)
  • Tetracycline ophthalmic ointment: 1% applied to affected eye q8-12h.
  • Azithromycin: 5-10 mg/kg PO q24h for 5 days, repeat after 5 days break (Alternative, especially for young cats).
• پروگنوز بیماری: معمولاً خوب است، با درمان مناسب به طور کامل بهبود می‌یابد.
• زئونوز بودن: بله، در موارد نادر ممکن است باعث کونژانکتیویت در انسان شود (زئونوز بالقوه).

8. Mycoplasma haemofelis (Hemotropic Mycoplasmosis / Feline Infectious Anemia)

• تعریف بیماری: عفونت باکتریایی که باعث آنمی همولیتیک در گربه‌ها می‌شود.
• علت بروز بیماری: Mycoplasma haemofelis (قبلاً Haemobartonella felis) و سایر گونه‌های مایکوپلاسما (مانند M. haemominutum, Candidatus M. turicensis).
• پاتوژنز (خلاصه): مایکوپلاسما به سطح گلبول‌های قرمز می‌چسبد و باعث تخریب آن‌ها توسط سیستم ایمنی میزبان (همولیز خارج عروقی) می‌شود.
• علائم بالینی: آنمی (رنگ‌پریدگی غشاهای مخاطی)، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، تب، کاهش وزن، زردی (در موارد شدید همولیز)، اسپلنومگالی.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در گربه‌های نر و گربه‌هایی که به بیرون می‌روند.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بر اساس علائم بالینی و CBC (آنمی). تأیید با PCR از نمونه خون. گاهی اوقات ممکن است ارگانیسم در اسمیر خونی مشاهده شود، اما حساسیت پایین است.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): آنمی باززاینده (اغلب)، گلبول‌های قرمز پلی‌کروماتوفیلیک، رتیکولوسیتوز، افزایش بیلی‌روبین (در موارد زردی).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر علل آنمی همولیتیک (بیماری‌های خودایمنی، مسمومیت‌ها)، FeLV، FIV، لنفوم، بیماری‌های مزمن.
• نوع درمان: آنتی‌بیوتیک تراپی و داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی در صورت نیاز.
  • Doxycycline: 5-10 mg/kg PO q12h for 2-4 weeks. (داروی انتخابی)
  • Enrofloxacin (Baytril): 5 mg/kg PO q24h for 2-4 weeks (در موارد عدم تحمل داکسی سایکلین).
  • Prednisolone: 2-4 mg/kg PO q24h (در صورت وجود آنمی همولیتیک ایمنی همزمان یا برای کاهش تخریب گلبول‌های قرمز توسط سیستم ایمنی)
  • خون‌ریزی: در موارد آنمی شدید و تهدیدکننده حیات.
• پروگنوز بیماری: معمولاً خوب است با درمان مناسب، اما گربه‌ها ممکن است ناقل باقی بمانند و در زمان استرس بیماری عود کند.
• زئونوز بودن: خیر.

9. Toxoplasma gondii (Toxoplasmosis)

• تعریف بیماری: بیماری انگلی که توسط پروتوزوآ Toxoplasma gondii ایجاد می‌شود. گربه‌ها میزبان نهایی هستند.
• علت بروز بیماری: پروتوزوآ Toxoplasma gondii.
• پاتوژنز (خلاصه): انگل در سلول‌های اپیتلیال روده کوچک گربه تکثیر یافته، اووسیست تولید می‌کند. در میزبان‌های میانی (از جمله انسان)، به صورت کیست در بافت‌ها (عضلات، مغز، کبد) قرار می‌گیرد.
• علائم بالینی: در بیشتر گربه‌های مبتلا بدون علامت است. در موارد بالینی، علائم متغیر و غیر اختصاصی: تب، بی‌حالی، بی‌اشتهایی، کاهش وزن، لنفادنوپاتی، علائم تنفسی (پنومونی)، چشمی (یوه ورمی، رتینوکوروئیدیت)، عصبی (آتاکسی، تشنج، فلجی)، عضلانی (درد عضلانی، ضعف).
• نوع حیوان: گربه (میزبان نهایی)، سگ و سایر حیوانات (میزبان میانی).
• سن بروز: تمام سنین.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص دشوار است. بر اساس علائم بالینی و تست‌های سرولوژیک (IgG و IgM آنتی‌بادی). یافتن اووسیست در مدفوع گربه نشان‌دهنده عفونت اخیر و دفع انگل است. تأیید قطعی با PCR از بافت‌های درگیر.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در موارد بالینی، ممکن است لکوکیتوز، افزایش آنزیم‌های کبدی، هیپرپروتئینمی مشاهده شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر عفونت‌های سیستمیک (باکتریایی، قارچی، ویروسی)، بیماری‌های التهابی، نئوپلازی.
• نوع درمان: داروهای ضد پروتوزوآ.
  • Clindamycin: 10-20 mg/kg PO q12h for 2-4 weeks. (داروی انتخابی)
  • Trimethoprim-sulfadiazine: 15 mg/kg PO q12h (Alternative).
• پروگنوز بیماری: در بیشتر موارد بدون علامت، پروگنوز خوب است. در موارد بالینی شدید، پروگنوز متغیر و بستگی به شدت درگیری اندام‌ها دارد.
• زئونوز بودن: بله، بسیار مهم است. انسان می‌تواند از طریق تماس با مدفوع گربه آلوده (اووسیست‌های اسپوروله‌شده)، مصرف گوشت آلوده و نیم‌پز (کیست‌های بافتی) یا انتقال از مادر به جنین آلوده شود. زنان باردار و افراد دارای نقص ایمنی در معرض خطر بیشتری هستند.

10. Ringworm (Dermatophytosis)

• تعریف بیماری: عفونت قارچی پوست، مو و ناخن که توسط درماتوفیت‌ها ایجاد می‌شود.
• علت بروز بیماری: قارچ‌های جنس Microsporum (به ویژه M. canis در گربه‌ها) و Trichophyton.
• پاتوژنز (خلاصه): اسپورهای قارچ به کراتین موجود در پوست، مو و ناخن چسبیده، جوانه زده و باعث التهاب و ریزش مو می‌شوند.
• علائم بالینی: تکه‌های دایره‌ای یا نامنظم ریزش مو (آلوپسی)، پوسته‌پوسته شدن (desquamation)، قرمزی (اریتم)، خارش (متغیر)، پوسته زخم (crusts). در برخی گربه‌ها، به ویژه گربه‌های مو بلند، ممکن است بدون علامت باشند (ناقل).
• نوع حیوان: گربه، سگ، خرگوش، خوکچه هندی، و انسان.
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در بچه گربه‌ها و گربه‌های جوان، و در محیط‌های پرجمعیت.
• استعداد نژادی: گربه‌های پرشین و مو بلند.
• روش تشخیص بیماری: معاینه با لامپ وود (فقط برخی از گونه‌ها مانند M. canis فلورسنس سبز-زرد نشان می‌دهند)، کشت قارچ (بهترین روش)، میکروسکوپی مو.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در آزمایشات خون و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: آلرژی‌های پوستی، پیودرما، دمودیکوزیس، فولیکولیت باکتریایی، آلوپسی سایکولوژیک.
• نوع درمان: ترکیبی از درمان موضعی و سیستمیک.
  • درمان موضعی: شستشو با شامپوهای ضد قارچ، پمادها.
    • 2% Miconazole shampoo: 2 times a week.
    • 1-2% Ketoconazole shampoo: 2 times a week.
    • Lime Sulfur Dip (8 oz/gallon of water): 2 times a week (برای گربه‌ها).
  • درمان سیستمیک:
    • Itraconazole: 5-10 mg/kg PO q24h or q48h for 2-4 weeks (Pulse therapy: 7 days on, 7 days off, repeat).
    • Terbinafine: 10-30 mg/kg PO q24h.
    • Griseofulvin: 25-50 mg/kg PO q12h (همراه با غذای چرب برای جذب بهتر؛ ملاحظه در گربه‌های FIV/FeLV مثبت به دلیل خطر سرکوب مغز استخوان).
• پروگنوز بیماری: معمولاً خوب است، اما درمان طولانی‌مدت و رعایت بهداشت محیطی برای جلوگیری از عود لازم است.
• زئونوز بودن: بله، بسیار زئونوز است و به راحتی به انسان (به ویژه کودکان) منتقل می‌شود.

11. Ear Mites (Otodectes cynotis)

• تعریف بیماری: عفونت انگلی گوش خارجی و کانال گوش در سگ‌ها و گربه‌ها.
• علت بروز بیماری: انگل Otodectes cynotis.
• پاتوژنز (خلاصه): کنه‌ها در کانال گوش خارجی زندگی کرده، از کراتین و دبری تغذیه می‌کنند و باعث تحریک، التهاب و تولید ترشحات می‌شوند.
• علائم بالینی: خارش شدید گوش، تکان دادن سر، مالش گوش به سطوح، ترشحات سیاه و خشک در کانال گوش (شبیه به “قهوه آسیاب شده”)، بوی بد گوش، عفونت‌های باکتریایی/قارچی ثانویه، اوتیت.
• نوع حیوان: گربه، سگ، خرگوش، راسو.
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در بچه گربه‌ها.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: اتوسکوپی و مشاهده مستقیم کنه‌ها. میکروسکوپی نمونه ترشحات گوش (با روغن معدنی) و مشاهده کنه‌ها، تخم‌ها و مدفوع آن‌ها.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در آزمایشات خون و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: اوتیت باکتریایی، اوتیت قارچی (مالاسزیا)، آلرژی‌ها (غذایی، محیطی).
• نوع درمان: داروهای ضد کنه موضعی و/یا سیستمیک.
  • پاکسازی گوش: قبل از استفاده از دارو، کانال گوش باید به دقت تمیز شود.
  • داروهای موضعی:
    • Selamectin (Revolution): Topical spot-on, applied to skin at base of neck q month. (Effective for ear mites and other parasites)
    • Moxidectin/Imidacloprid (Advantage Multi/Advocate): Topical spot-on.
    • Oticalm/Tresaderm ( containing Pyrethrin/Thiobendazole): 3-5 drops per ear q12-24h for 7-14 days.
  • داروهای سیستمیک (در موارد شدید یا عدم پاسخ به موضعی):
    • Ivermectin: 0.2-0.4 mg/kg SC once, repeated after 2 weeks (با احتیاط در نژادهای خاص سگ).
• پروگنوز بیماری: معمولاً عالی است و با درمان مناسب به طور کامل بهبود می‌یابد.
• زئونوز بودن: خیر.

12. Hyperthyroidism

• تعریف بیماری: شایع‌ترین بیماری غدد درون‌ریز در گربه‌های مسن که به دلیل تولید بیش از حد هورمون تیروئید رخ می‌دهد.
• علت بروز بیماری: در بیش از 95% موارد، به دلیل آدنوم عملکردی یا هیپرپلازی خوش‌خیم غده تیروئید. در موارد نادر، کارسینوما.
• پاتوژنز (خلاصه): تولید بیش از حد T3 و T4 متابولیسم بدن را افزایش داده و منجر به علائم سیستمیک می‌شود.
• علائم بالینی: کاهش وزن (علی‌رغم اشتهای خوب یا حتی افزایش اشتها)، پلی‌فاژی، پلی‌دیپسی، پلی‌اوری، هایپراکتیویتی، اضطراب، بی‌قراری، ضعف، استفراغ، اسهال، موهای ژولیده، تاکی‌کاردی، گالوپ ریتم، وجود توده قابل لمس در ناحیه گردن (گواتر تیروئید).
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: گربه‌های مسن (معمولاً بالای 8 سال).
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بر اساس علائم بالینی و اندازه‌گیری T4 سرم (افزایش T4 توتال). در موارد مشکوک با T4 نرمال، اندازه‌گیری T4 آزاد یا تست سرکوب TSH/T3.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): افزایش ALT, ALP (شایع)، گاهی افزایش کراتینین/BUN (در صورت وجود بیماری مزمن کلیوی همراه)، هیپرگلیسمی خفیف، افزایش هماتوکریت.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: دیابت ملیتوس، بیماری التهابی روده، بیماری‌های کلیوی، سرطان، بیماری‌های التهابی مزمن.
• نوع درمان:
  • درمان دارویی (آنتی‌تیروئید):
    • Methimazole: 2.5-5 mg PO q8-12h (تنظیم دوز بر اساس پاسخ و سطح T4). عوارض جانبی شامل استفراغ، بی‌اشتهایی، خارش و در موارد نادر عوارض خونی/کبدی.
  • رژیم غذایی حاوی ید محدود:
    • Hills Prescription Diet y/d: تنها منبع غذایی گربه.
  • ید رادیواکتیو (I-131): درمان قطعی و انتخابی. یک تزریق زیر جلدی، که به طور انتخابی بافت تیروئید بیش فعال را از بین می‌برد.
  • جراحی (تیروئیدکتومی): برداشتن غده تیروئید بیش فعال.
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب، پروگنوز خوب است. درمان با ید رادیواکتیو بهترین پروگنوز را دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

13. Diabetes Mellitus (DM)

• تعریف بیماری: اختلال متابولیکی که با هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) و گلوکوزوری (وجود قند در ادرار) مشخص می‌شود، ناشی از کمبود انسولین یا مقاومت به انسولین.
• علت بروز بیماری: در گربه‌ها، اغلب دیابت نوع 2 (مقاومت به انسولین و کاهش عملکرد سلول‌های بتا پانکراس). چاقی یک عامل خطر مهم است.
• پاتوژنز (خلاصه): انسولین ناکافی یا بی‌اثر منجر به عدم توانایی سلول‌ها در جذب گلوکز از خون می‌شود، در نتیجه قند خون بالا می‌رود و سلول‌ها از چربی‌ها به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کنند.
• علائم بالینی: پلی‌اوری (افزایش ادرار)، پلی‌دیپسی (افزایش تشنگی)، پلی‌فاژی (افزایش اشتها) با کاهش وزن (با وجود خوردن زیاد)، بی‌حالی، ضعف، گاهی نوروپاتی دیابتی (به ویژه ضعف در اندام‌های خلفی و راه رفتن روی پاشنه).
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: گربه‌های مسن (معمولاً بالای 7 سال).
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بر اساس علائم بالینی، هایپرگلیسمی پایدار (بیش از 250 mg/dL)، گلوکوزوری و فروکتوزامین سرم (بالا).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): هایپرگلیسمی، افزایش فروکتوزامین، گلوکوزوری، گاهی افزایش آنزیم‌های کبدی، هیپرکلسترولمی، هیپرتری‌گلیسریدمی. در کتواسیدوز دیابتی: اسیدوز متابولیک، کتونوری.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: هایپرگلیسمی ناشی از استرس (در گربه‌ها شایع است)، هایپرآدرنوکورتیکیسم، بیماری‌های کلیوی، هیپرتیروئیدیسم.
• نوع درمان: انسولین‌درمانی، رژیم غذایی و مدیریت وزن.
  • انسولین (گربه):
    • Glargine (Lantus): 1-2 Units per cat SC q12h (شروع با دوز کم و تنظیم بر اساس منحنی قند خون).
    • PZI (ProZinc): 1-2 Units per cat SC q12h (شروع با دوز کم و تنظیم بر اساس منحنی قند خون).
  • رژیم غذایی: رژیم غذایی با کربوهیدرات کم و پروتئین بالا.
    • Hills Prescription Diet m/d or Purina Pro Plan DM.
  • مدیریت وزن: کاهش وزن در گربه‌های چاق.
  • درمان کتواسیدوز دیابتی (اورژانس): مایع درمانی IV، انسولین رگولار IV، الکترولیت‌ها.
• پروگنوز بیماری: با مدیریت صحیح و تعهد صاحب حیوان، پروگنوز از خوب تا متوسط است. ممکن است برخی گربه‌ها به ریمیشن بروند.
• زئونوز بودن: خیر.

14. Chronic Kidney Disease (CKD)

• تعریف بیماری: یک سندرم بالینی است که با کاهش پیش‌رونده و برگشت‌ناپذیر عملکرد کلیه مشخص می‌شود.
• علت بروز بیماری: ایدیوپاتیک، بیماری‌های التهابی (نفرایت اینترستیشیال)، بیماری‌های ارثی (کلیه پلی‌کیستیک در پرشین‌ها)، نئوپلازی، گلومرولونفریت، پیلونفریت.
• پاتوژنز (خلاصه): از بین رفتن نفرون‌های عملکردی منجر به کاهش توانایی کلیه‌ها در فیلتراسیون، تمرکز ادرار، تعادل آب و الکترولیت‌ها و دفع مواد زائد متابولیکی می‌شود.
• علائم بالینی: پلی‌اوری، پلی‌دیپسی (تشنه شدن و ادرار زیاد)، کاهش وزن، بی‌اشتهایی، استفراغ، بی‌حالی، بوی بد دهان (بوی اورمیک)، زخم‌های دهانی، ضعف، خشکی مو، کم‌خونی.
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: گربه‌های مسن (شایع‌ترین علت مرگ در گربه‌های مسن).
• استعداد نژادی: پرشین (کلیه پلی‌کیستیک).
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بر اساس علائم بالینی، آزمایش خون (افزایش کراتینین و BUN، هیپرفسفاتمی، آنمی غیر باززاینده)، آنالیز ادرار (افزایش USG اولیه و سپس کاهش)، نسبت پروتئین/کراتینین ادرار، سونوگرافی کلیه‌ها.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): افزایش BUN، کراتینین، فسفر سرم. آنمی غیر باززاینده. هیپوکالمی (شایع). کاهش USG. پروتئینوری.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: هایپرتیروئیدیسم، دیابت ملیتوس، بیماری‌های کبدی، دهیدراتاسیون، بیماری‌های التهابی مزمن.
• نوع درمان: حمایتی، هدف آن کند کردن پیشرفت بیماری و مدیریت عوارض.
  • رژیم غذایی کلیوی: رژیم غذایی با پروتئین، فسفر و سدیم محدود.
    • Hills k/d, Royal Canin Renal, Purina Pro Plan NF.
  • مایع درمانی: برای مقابله با دهیدراتاسیون و کمک به فیلتراسیون.
    • Lactated Ringer’s Solution (LRS) یا 0.9% NaCl: SC (صاحب حیوان می‌تواند در خانه تزریق کند) یا IV، دوز بر اساس نیاز حیوان.
  • فسفر بایندرها: برای کنترل هیپرفسفاتمی.
    • Aluminum Hydroxide (Amphojel): 50-100 mg/cat with each meal (تنظیم دوز بر اساس سطح فسفر سرم).
  • داروهای ضد استفراغ:
    • Maropitant (Cerenia): 1 mg/kg SC/IV q24h.
  • داروهای کاهنده فشار خون (در صورت هیپرتنشن):
    • Amlodipine: 0.625-1.25 mg/cat PO q24h.
  • داروهای ضد کم‌خونی (در صورت آنمی شدید):
    • Erythropoietin (Epogen): 100-200 U/kg SC 3 times a week (با احتیاط به دلیل خطر آنتی‌بادی).
• پروگنوز بیماری: متغیر و بستگی به مرحله بیماری دارد. یک بیماری پیش‌رونده است اما با مدیریت مناسب می‌توان سال‌ها به گربه کیفیت زندگی خوبی بخشید.
• زئونوز بودن: خیر.

15. Hepatic Lipidosis (Fatty Liver Disease)

• تعریف بیماری: شایع‌ترین بیماری کبدی کشنده در گربه‌ها، که با تجمع بیش از حد چربی در سلول‌های کبد مشخص می‌شود.
• علت بروز بیماری: معمولاً در گربه‌های چاق که به دلیل استرس (مانند تغییر محیط، سفر، بیماری دیگر) ناگهان بی‌اشتها می‌شوند. کبد به دلیل بسیج چربی‌ها از ذخایر بدن، بیش از حد چربی دریافت می‌کند و قادر به متابولیسم آن‌ها نیست.
• پاتوژنز (خلاصه): در پاسخ به بی‌اشتهایی و نیاز به انرژی، چربی‌ها از بافت چربی آزاد شده و به کبد منتقل می‌شوند. کبد قادر به پردازش این میزان چربی نیست و منجر به تجمع تری‌گلیسرید در هپاتوسیت‌ها و اختلال در عملکرد کبد می‌شود.
• علائم بالینی: بی‌اشتهایی کامل (بیش از 2-3 روز)، کاهش وزن، زردی (بارزترین علامت)، استفراغ، بی‌حالی، دهیدراتاسیون، ضعف عضلانی.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در گربه‌های میانسال تا مسن چاق.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص بر اساس علائم بالینی (به ویژه زردی و سابقه بی‌اشتهایی در گربه چاق)، آزمایش خون (افزایش شدید ALP، ALT، بیلی‌روبین)، سونوگرافی کبد (افزایش اکوژنیسیته کبد)، بیوپسی کبد (تشخیص قطعی).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): افزایش شدید ALP (اغلب چندین برابر حد نرمال)، افزایش ALT, GGT, بیلی‌روبین توتال. آنمی، لنفوپنی. گاهی هیپوگلیسمی، هیپوکالمی، هیپوفسفاتمی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: کولانژیو هپاتیت، پانکراتیت، لنفوم، بیماری‌های کبدی ناشی از سموم.
• نوع درمان: تغذیه تهاجمی از طریق لوله، درمان حمایتی.
  • تغذیه اجباری (از طریق لوله نازوگاستریک، ازوفاژیال یا گاستروستومی): مهمترین بخش درمان. گربه باید روزانه 60-80 kcal/kg وزن بدن را دریافت کند.
  • مایع درمانی: برای مقابله با دهیدراتاسیون و حفظ تعادل الکترولیت‌ها.
  • مکمل‌های غذایی:
    • L-Carnitine: 250-500 mg PO q12-24h (برای حمایت از متابولیسم چربی).
    • S-Adenosylmethionine (SAMe): 200 mg PO q24h (برای حمایت از عملکرد کبد).
    • ویتامین K1: 0.5-1.5 mg/kg SC/PO q12-24h for 3-5 days (در صورت وجود اختلالات انعقادی).
    • ویتامین B complex: 1-2 ml SC daily.
  • داروهای ضد استفراغ:
    • Maropitant (Cerenia): 1 mg/kg SC/IV q24h.
  • آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت وجود عفونت باکتریایی ثانویه.
• پروگنوز بیماری: با درمان تهاجمی و زودهنگام، پروگنوز متوسط تا خوب است (نرخ بقا 60-90%). بدون درمان، کشنده است.
• زئونوز بودن: خیر.

16. Feline Lower Urinary Tract Disease (FLUTD)

• تعریف بیماری: یک اصطلاح کلی برای مجموعه ای از علائم بالینی که بر مثانه و/یا مجرای ادراری تحتانی در گربه‌ها تأثیر می‌گذارد.
• علت بروز بیماری: شامل علل مختلفی از جمله سیستیت ایدیوپاتیک (FIC)، سنگ‌های ادراری (یورولیت‌ها)، انسداد مجاری ادراری، عفونت‌های باکتریایی (کمتر شایع در گربه‌های جوان)، نئوپلازی.
• پاتوژنز (خلاصه): التهاب مثانه و مجاری ادراری تحتانی منجر به درد، اسپاسم و اختلال در عملکرد ادراری می‌شود.
• علائم بالینی: استرینوریا (زور زدن هنگام ادرار)، دیسوریا (ادرار دردناک)، پولی‌آکیوری (ادرار مکرر در حجم کم)، هماتوری (خون در ادرار)، پری‌آپوریسم (ادرار در مکان‌های نامناسب)، بیش از حد لیسیدن ناحیه تناسلی. در موارد انسداد مجاری ادراری (اغلب در گربه‌های نر): بی‌حالی، استفراغ، درد شکمی، عدم توانایی ادرار کردن، کلاپس.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین. انسداد مجاری ادراری شایع‌تر در گربه‌های نر جوان تا میانسال.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: بر اساس علائم بالینی، آنالیز ادرار، کشت ادرار، رادیوگرافی شکم (برای تشخیص سنگ‌های ادراری)، سونوگرافی مثانه.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در آنالیز ادرار: هماتوری، پروتئینوری، گاهی پیوری، کریستالوری. در موارد انسداد: هیپرکالمی، افزایش BUN و کراتینین، اسیدوز متابولیک.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سیستیت ایدیوپاتیک، یورولیتیازیس، عفونت ادراری، تومور مثانه، ناهنجاری‌های آناتومیکی.
• نوع درمان: بستگی به علت اصلی FLUTD دارد.
  • انسداد مجاری ادراری (اورژانس):
    • باز کردن انسداد: کاتتریزاسیون ادراری.
    • مایع درمانی:
      • 0.9% NaCl (ترجیحاً در هیپرکالمی) یا LRS: IV، برای اصلاح دهیدراتاسیون، اسیدوز و هایپرکالمی. دوز و سرعت بر اساس وضعیت حیوان.
    • درمان هیپرکالمی: گلوکونات کلسیم (برای محافظت از قلب)، انسولین/دکستروز.
  • سیستیت ایدیوپاتیک (FIC):
    • مدیریت استرس محیطی: غنی‌سازی محیط زندگی (منابع آب متعدد، فضای بازی، جعبه‌های خاک تمیز).
    • داروهای ضد درد:
      • Buprenorphine: 0.01-0.02 mg/kg IV/IM/buccal q8-12h.
      • Gabapentin: 5-10 mg/kg PO q8-12h.
    • داروهای آرام‌بخش/ضد اضطراب (در موارد مزمن):
      • Amitriptyline: 2.5-5 mg/cat PO q24h.
    • رژیم غذایی مرطوب.
  • یورولیتیازیس: درمان دارویی (جهت حل کردن سنگ) یا جراحی.
• پروگنوز بیماری: در موارد انسداد، اگر به سرعت درمان شود، پروگنوز خوب است. در FIC، اغلب عود می‌کند اما قابل مدیریت است.
• زئونوز بودن: خیر.

17. Urolithiasis

• تعریف بیماری: تشکیل سنگ (یورولیت) در دستگاه ادراری (کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه، مجرای ادرار).
• علت بروز بیماری: کریستالوری، pH غیرطبیعی ادرار، عفونت ادراری، رژیم غذایی نامناسب، عوامل ژنتیکی. شایع‌ترین انواع سنگ در گربه‌ها استروویت و اگزالات کلسیم هستند.
• پاتوژنز (خلاصه): کریستال‌ها در ادرار اشباع شده تشکیل شده و با تجمع و رشد، تبدیل به سنگ می‌شوند که می‌توانند باعث انسداد یا التهاب شوند.
• علائم بالینی: مشابه FLUTD (دیسوریا، پولی‌آکیوری، هماتوری، استرینوریا). در موارد انسداد: بی‌حالی، استفراغ، درد شکمی، عدم توانایی ادرار کردن.
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: استروویت شایع‌تر در گربه‌های جوان، اگزالات کلسیم شایع‌تر در گربه‌های مسن.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: رادیوگرافی شکم (برای سنگ‌های رادیوپاک مانند استروویت و اگزالات کلسیم)، سونوگرافی (برای سنگ‌های رادیولوسنت یا تشخیص محل دقیق)، آنالیز ادرار (برای تشخیص نوع کریستال).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): هماتوری، کریستالوری (اغلب)، پروتئینوری.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سیستیت ایدیوپاتیک، عفونت ادراری، نئوپلازی مثانه.
• نوع درمان: بستگی به نوع و محل سنگ دارد.
  • سنگ‌های استروویت: قابل حل شدن با رژیم غذایی خاص (محدودکننده منیزیم و فسفر و اسیدی‌کننده ادرار) و درمان آنتی‌بیوتیکی در صورت وجود عفونت.
    • Hills s/d or Royal Canin Urinary SO: برای حل کردن سنگ.
  • سنگ‌های اگزالات کلسیم: با رژیم غذایی قابل حل نیستند و نیاز به برداشتن از طریق جراحی (سیستوتومی) دارند. پس از جراحی، رژیم غذایی برای جلوگیری از عود توصیه می‌شود.
    • Hills c/d Multicare Stress or Royal Canin Urinary SO.
• پروگنوز بیماری: در صورت موفقیت در حل یا برداشتن سنگ، پروگنوز خوب است. اما احتمال عود وجود دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

18. Idiopathic Cystitis (FIC)

• تعریف بیماری: شایع‌ترین علت FLUTD در گربه‌ها، که با التهاب مثانه بدون علت قابل شناسایی (مانند عفونت یا سنگ) مشخص می‌شود. به عنوان یک سندرم چندعاملی مرتبط با استرس در نظر گرفته می‌شود.
• علت بروز بیماری: ناشناخته است (ایدیوپاتیک). عوامل استرس‌زا (محیطی، رفتاری) در پاتوژنز آن نقش دارند.
• پاتوژنز (خلاصه): اختلال در لایه محافظ مخاط مثانه (GAG layer)، فعال شدن نورون‌های حسی و ترشح واسطه‌های التهابی در پاسخ به استرس، منجر به درد و التهاب می‌شود.
• علائم بالینی: دیسوریا، پولی‌آکیوری، هماتوری، استرینوریا، پری‌آپوریسم. علائم اغلب به صورت دوره‌ای و عودکننده هستند.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص حذفی. پس از رد سایر علل FLUTD (عفونت ادراری، سنگ ادراری، تومور). آنالیز ادرار و رادیوگرافی/سونوگرافی طبیعی است (به جز هماتوری).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): هماتوری، پروتئینوری خفیف در آنالیز ادرار. CBC و بیوشیمی معمولاً طبیعی.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: یورولیتیازیس، عفونت ادراری، تومور مثانه، ناهنجاری‌های آناتومیکی.
• نوع درمان: مدیریت استرس محیطی و درمان علامتی.
  • افزایش مصرف آب: از طریق غذای کنسروی، فواره آب، افزودن آب به غذا.
  • غنی‌سازی محیط: منابع آب متعدد، جعبه خاک تمیز و کافی، فضای بازی، مخفیگاه‌ها.
  • داروهای ضد درد:
    • Buprenorphine: 0.01-0.02 mg/kg IV/IM/buccal q8-12h.
    • Gabapentin: 5-10 mg/kg PO q8-12h.
  • داروهای ضد اسپاسم:
    • Prazosin: 0.5-1 mg/cat PO q12-24h (برای آرامش مجرای ادراری در گربه‌های نر).
  • مکمل‌های غذایی: حاوی گلوکوزامین و کندرویتین سولفات (مانند Cosequin for Cats) برای حمایت از لایه محافظ مثانه.
  • داروهای ضد اضطراب (در موارد شدید یا مزمن):
    • Amitriptyline: 2.5-5 mg/cat PO q24h.
• پروگنوز بیماری: خوب است، اما بیماری مزمن و عودکننده است. مدیریت طولانی‌مدت برای کنترل علائم لازم است.
• زئونوز بودن: خیر.

19. Periodontal Disease

• تعریف بیماری: التهاب و عفونت ساختارهای حمایت‌کننده دندان (لثه، رباط پریودنتال، سمنتوم و استخوان آلوئولار).
• علت بروز بیماری: تجمع پلاک (باکتری‌ها، ذرات غذا، بزاق) و جرم (تجمع مواد معدنی روی پلاک)، که منجر به التهاب و تخریب بافت می‌شود.
• پاتوژنز (خلاصه): باکتری‌های پلاک در لثه تکثیر یافته و پاسخ التهابی ایجاد می‌کنند. با پیشرفت بیماری، جرم دندان تشکیل شده، پاکت‌های پریودنتال ایجاد می‌شود و تخریب استخوان حمایت‌کننده رخ می‌دهد.
• علائم بالینی: بوی بد دهان (هالیتوزیس)، قرمزی و تورم لثه (ژنژیویت)، خونریزی لثه، درد هنگام غذا خوردن، کاهش اشتها، دندان‌های لق، تحلیل رفتن لثه، رسوب جرم دندان.
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در حیوانات مسن.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه دهان (با نیاز به سدیشن یا بیهوشی برای معاینه کامل و رادیوگرافی دندان).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در آزمایشات خون و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود، مگر در موارد عفونت سیستمیک یا بیماری‌های زمینه‌ای.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: استوماتیت، فرسایش دندان، شکستگی دندان، تومورهای دهانی.
• نوع درمان: پاکسازی و جرم‌گیری دندان تحت بیهوشی (Dental Prophylaxis)، کشیدن دندان‌های شدیداً آسیب‌دیده، آنتی‌بیوتیک تراپی در صورت وجود عفونت.
  • آنتی‌بیوتیک (قبل/بعد از جرم‌گیری در موارد عفونت شدید):
    • Clindamycin: 11 mg/kg PO q24h.
    • Amoxicillin with Clavulanate (Clavamox): 12.5-22 mg/kg PO q12h.
  • کنترل درد:
    • Buprenorphine: 0.01-0.02 mg/kg IV/IM/buccal q8-12h.
  • پیشگیری: مسواک زدن منظم، رژیم غذایی خاص (dental diet)، اسنک‌های دندانی.
• پروگنوز بیماری: با درمان مناسب و نگهداری خوب، پروگنوز خوب است. یک بیماری پیش‌رونده است که نیاز به مراقبت مادام‌العمر دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

20. Tooth Resorption (FORL – Feline Odontoclastic Resorptive Lesions)

• تعریف بیماری: تخریب پیش‌رونده و دردناک بافت سخت دندان (عاج و سمنتوم) توسط سلول‌های اودنتوکلاست.
• علت بروز بیماری: علت دقیق ناشناخته است، اما عوامل التهابی، متابولیکی و ژنتیکی نقش دارند.
• پاتوژنز (خلاصه): فعالیت غیرطبیعی اودنتوکلاست‌ها منجر به تخریب بافت دندان می‌شود که معمولاً از سطح سمنتوم در محل اتصال لثه شروع شده و به سمت عاج و پالپ پیش می‌رود.
• علائم بالینی: اغلب بدون علامت تا زمانی که ضایعات پیشرفته شوند. درد هنگام غذا خوردن (ترجیح دادن غذای نرم، جویدن یک طرفه)، کاهش اشتها، بی‌اشتهایی، ریزش آب دهان، پنجه زدن به دهان، قرمزی لثه در محل ضایعه. ضایعات ممکن است با جرم دندان پوشانده شوند.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: گربه‌های میانسال تا مسن (معمولاً بالای 5 سال).
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه دقیق دهان تحت بیهوشی و رادیوگرافی دندان (تنها راه تشخیص قطعی تمام ضایعات).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در آزمایشات خون و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: پریودنتال بیماری، شکستگی دندان، استوماتیت.
• نوع درمان: کشیدن دندان‌های آسیب‌دیده (اغلب تنها درمان موثر) یا در موارد خاص، برداشتن کامل تاج دندان (crown amputation).
  • کنترل درد:
    • Buprenorphine: 0.01-0.02 mg/kg IV/IM/buccal q8-12h (قبل و بعد از کشیدن دندان).
    • Meloxicam: 0.05-0.1 mg/kg PO once, then 0.025-0.05 mg/kg PO q24h (برای کاهش التهاب و درد، با احتیاط در گربه‌ها).
• پروگنوز بیماری: دندان‌های آسیب‌دیده باید کشیده شوند تا درد از بین برود. گربه ممکن است در آینده ضایعات جدیدی پیدا کند.
• زئونوز بودن: خیر.

21. Stomatitis

• تعریف بیماری: التهاب گسترده و دردناک دهان و لثه (شامل لثه، کام سخت، زبان، مخاط دهان).
• علت بروز بیماری: اغلب یک پاسخ ایمنی نامناسب به باکتری‌های پلاک دندانی، ویروس‌ها (مانند FCV، FeLV، FIV)، بیماری‌های زمینه‌ای (مانند CKD)، واکنش‌های آلرژیک، یا علل ایدیوپاتیک.
• پاتوژنز (خلاصه): التهاب مزمن در حفره دهان منجر به درد شدید، زخم و رشد بافت گرانولاسیون می‌شود.
• علائم بالینی: درد شدید دهانی (بی‌اشتهایی، بی‌حالی، کاهش وزن)، بوی بد دهان، ریزش آب دهان، خونریزی لثه، عدم تحمل معاینه دهان، تغییر رفتار.
• نوع حیوان: گربه
• سن بروز: تمام سنین.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه دهان (تحت سدیشن/بیهوشی)، آزمایشات خون (برای بررسی بیماری‌های زمینه‌ای مانند FeLV/FIV)، بیوپسی ضایعات.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در CBC و بیوشیمی ممکن است تغییرات غیر اختصاصی ناشی از التهاب (لکوکیتوز) یا بیماری‌های زمینه‌ای مشاهده شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: پریودنتال بیماری، FORL، تومورهای دهانی، اجسام خارجی.
• نوع درمان:
  • کشیدن کامل دندان‌ها (Full Mouth Extraction): در بسیاری از موارد درمان قطعی و مؤثرترین روش برای کنترل درد و التهاب است.
  • کنترل درد:
    • Buprenorphine: 0.01-0.02 mg/kg IV/IM/buccal q8-12h.
    • Gabapentin: 5-10 mg/kg PO q8-12h.
  • داروهای ضد التهاب (استروئیدها):
    • Prednisolone: 1-2 mg/kg PO q12-24h (برای کنترل التهاب، اما نیاز به کاهش تدریجی دوز و قطع نهایی در صورت امکان).
  • داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی (در موارد مقاوم):
    • Cyclosporine: 5-7 mg/kg PO q24h.
  • آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت وجود عفونت باکتریایی ثانویه.
• پروگنوز بیماری: با کشیدن کامل دندان‌ها، پروگنوز از خوب تا عالی است. بدون کشیدن دندان، یک بیماری مزمن و بسیار دردناک است که نیاز به مدیریت طولانی‌مدت دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

22. Lymphoma

• تعریف بیماری: سرطان سلول‌های لنفاوی (لنفوسیت‌ها) که می‌تواند در هر اندامی از بدن گربه (و سگ) بروز کند.
• علت بروز بیماری: در گربه‌ها، FeLV و FIV عوامل خطر مهمی هستند. علل دیگر شامل جهش‌های ژنتیکی، التهاب مزمن، و عوامل محیطی.
• پاتوژنز (خلاصه): تکثیر کنترل‌نشده لنفوسیت‌ها منجر به تشکیل تومورها در اندام‌های مختلف می‌شود.
• علائم بالینی: بسیار متغیر و بستگی به محل درگیری دارد.
  • لنفوم گوارشی (شایع‌ترین): کاهش وزن، بی‌اشتهایی، استفراغ، اسهال، مدفوع خونی، لمس توده در شکم.
  • لنفوم مدیاستینال: دشواری تنفس (دیسپنه)، افیوژن پلورال.
  • لنفوم کلیوی: علائم نارسایی کلیه.
  • لنفوم مولتی‌سنتریک: لنفادنوپاتی (بزرگی غدد لنفاوی).
  • لنفوم نازال: ترشحات بینی، عطسه، خونریزی از بینی.
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: گربه‌های مسن، اما می‌تواند در تمام سنین رخ دهد.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: سابقه و علائم بالینی، معاینه فیزیکی، آزمایش خون (بررسی FeLV/FIV)، رادیوگرافی، سونوگرافی، آسپیراسیون سوزنی ظریف (FNA) و سیتولوژی، بیوپسی بافت (تشخیص قطعی و درجه‌بندی)، ایمونوهیستوشیمی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): متغیر. ممکن است شامل: آنمی، لکوپنی یا لکوکیتوز، افزایش کلسیم (هایپرکلسمی ناشی از نئوپلازی).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: بیماری‌های التهابی مزمن (به ویژه IBD در لنفوم گوارشی)، عفونت‌های سیستمیک، سایر سرطان‌ها.
• نوع درمان: شیمی‌درمانی، گاهی پرتودرمانی یا جراحی.
  • شیمی‌درمانی (پروتکل‌های چنددارویی):
    • Prednisolone: 2 mg/kg PO q24h (کورتیکواستروئید که می‌تواند به عنوان داروی منفرد یا در ترکیب با شیمی‌درمانی استفاده شود).
    • Cyclophosphamide: 50 mg/m2 PO q Week or IV.
    • Vincristine: 0.75 mg/m2 IV q Week.
    • L-asparaginase: 400 IU/kg IP/SC q 2-4 weeks.
    • Doxorubicin: 1 mg/kg IV q 3 weeks.
• پروگنوز بیماری: متغیر و بستگی به محل، نوع (high-grade vs. low-grade)، و مرحله بیماری دارد. با شیمی‌درمانی، ممکن است بهبود موقت یا بهبودی طولانی‌مدت (ریمیشن) حاصل شود. لنفوم روده با درجه پایین، پروگنوز بهتری دارد.
• زئونوز بودن: خیر.

23. Allergic Dermatitis (FAD, Food Allergy, Atopy)

• تعریف بیماری: التهاب پوست ناشی از واکنش آلرژیک به عوامل مختلف.
• علت بروز بیماری:
  • Flea Allergy Dermatitis (FAD): واکنش آلرژیک به بزاق کک.
  • Food Allergy: واکنش آلرژیک به پروتئین‌های غذایی.
  • Atopy (Environmental Allergy): واکنش آلرژیک به آلرژن‌های محیطی (گرده، کنه‌های گرد و غبار، قارچ‌ها).
• پاتوژنز (خلاصه): سیستم ایمنی به طور نامناسب به آلرژن‌های بی‌ضرر واکنش نشان داده و باعث آزاد شدن واسطه‌های التهابی و خارش می‌شود.
• علائم بالینی: خارش (اغلب شدید و مزمن)، لیسیدن بیش از حد، جویدن، خاراندن، ریزش مو (آلوپسی خودتحریکی)، پاپول، اریتم، پوسته‌پوسته شدن، عفونت‌های پوستی ثانویه (باکتریایی یا قارچی).
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: تمام سنین.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص حذفی.
  • FAD: کنترل کامل کک.
  • Food Allergy: رژیم غذایی حذفی با پروتئین جدید یا هیدرولیز شده برای حداقل 8-12 هفته.
  • Atopy: تست‌های پوستی (intradermal skin test) یا تست‌های خون (IgE serology).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در آزمایشات خون و بیوشیمی معمولاً تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود، مگر در موارد عفونت‌های ثانویه (لکوکیتوز).
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: رینگوورم، کنه‌های پوستی (جرب)، عفونت‌های باکتریایی/قارچی پوست.
• نوع درمان: کنترل آلرژن، درمان علامتی و پیشگیری از عفونت‌های ثانویه.
  • کنترل کک:
    • Fipronil (Frontline): Topical spot-on q month.
    • Selamectin (Revolution): Topical spot-on q month.
    • Nitenpyram (Capstar): 1 mg/kg PO for acute flea kill.
    • Spinosad (Comfortis): 50-100 mg/kg PO q month.
  • مدیریت رژیم غذایی:
    • Hills z/d, Royal Canin Hypoallergenic, Purina Pro Plan HA.
  • داروهای ضد خارش/التهاب:
    • Prednisolone: 1-2 mg/kg PO q24h (دوز شروع، سپس کاهش تدریجی).
    • Cyclosporine (Atopica): 5-7 mg/kg PO q24h.
    • Oclacitinib (Apoquel): 0.4-0.6 mg/kg PO q12h for 14 days, then q24h (برای سگ‌ها؛ در گربه‌ها Off-label).
    • Lokivetmab (Cytopoint): Injection q4-8 weeks (برای سگ‌ها؛ در گربه‌ها Off-label).
  • آنتی‌بیوتیک‌ها/ضد قارچ‌ها: برای درمان عفونت‌های ثانویه پوستی.
  • شامپوها و اسپری‌های موضعی: برای تسکین خارش و التهاب.
• پروگنوز بیماری: با کنترل آلرژن و درمان مناسب، قابل کنترل است اما اغلب یک بیماری مادام‌العمر است.
• زئونوز بودن: خیر (مگر در مورد Flea infestation که کک‌ها می‌توانند انسان را هم گاز بگیرند).

24. Squamous Cell Carcinoma (SCC)

• تعریف بیماری: شایع‌ترین تومور بدخیم پوست در گربه‌ها، که از سلول‌های سنگفرشی پوست منشأ می‌گیرد.
• علت بروز بیماری: قرار گرفتن در معرض نور خورشید (به ویژه در مناطق با موی کم و پوست روشن).
• پاتوژنز (خلاصه): آسیب DNA ناشی از اشعه UV منجر به تکثیر کنترل‌نشده سلول‌های سنگفرشی و تشکیل تومور می‌شود.
• علائم بالینی: ضایعات پوستی مقاوم به درمان، به ویژه در مناطق با پوست سفید و موی کم (نوک گوش‌ها، پلک‌ها، بینی، دهان). ضایعات می‌توانند به صورت زخم، پوسته، قرمزی، یا توده‌های برجسته ظاهر شوند. تومورهای دهانی ممکن است باعث مشکل در بلع و بوی بد دهان شوند.
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: گربه‌های مسن.
• استعداد نژادی: گربه‌های سفید و گربه‌های دارای گوش و بینی صورتی.
• روش تشخیص بیماری: بیوپسی و هیستوپاتولوژی (تشخیص قطعی).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): معمولاً در آزمایشات خون و بیوشیمی تغییرات خاصی مشاهده نمی‌شود، مگر در صورت متاستاز یا بیماری‌های همزمان.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: بیماری‌های التهابی مزمن، گرانولوم ائوزینوفیلیک، عفونت‌های قارچی عمیق.
• نوع درمان: جراحی (برداشتن کامل ضایعه با حاشیه سالم)، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی (کمتر موثر).
  • جراحی: درمان انتخابی، به خصوص برای ضایعات کوچک.
  • پرتودرمانی: برای ضایعات غیر قابل جراحی یا برای تکمیل جراحی.
  • شیمی‌درمانی (به عنوان تسکینی):
    • Carboplatin: 300 mg/m2 IV q 3 weeks.
• پروگنوز بیماری: بستگی به اندازه، محل و درجه تهاجم تومور دارد. در صورت برداشتن کامل ضایعه در مراحل اولیه، پروگنوز خوب است. متاستاز معمولاً دیرتر اتفاق می‌افتد اما می‌تواند به غدد لنفاوی ناحیه‌ای و ریه گسترش یابد.
• زئونوز بودن: خیر.

25. Flea Infestation

• تعریف بیماری: وجود کک‌ها روی بدن حیوان و تغذیه آن‌ها از خون حیوان.
• علت بروز بیماری: انگل خارجی Ctenocephalides felis (کک گربه، شایع‌ترین گونه در سگ و گربه).
• پاتوژنز (خلاصه): کک‌ها از خون میزبان تغذیه کرده و باعث خارش، التهاب و در موارد شدید، کم‌خونی می‌شوند. مدفوع کک (که حاوی خون هضم شده است) باعث تحریک پوست می‌شود.
• علائم بالینی: خارش (به ویژه در ناحیه ران‌ها، دم و شکم)، خاراندن، جویدن، لیسیدن بیش از حد، ریزش مو، اریتم، پوسته‌پوسته شدن، “کک‌درت” (مدفوع کک که شبیه دانه‌های سیاه فلفل است و در صورت مرطوب شدن قرمز-قهوه‌ای می‌شود). در موارد شدید، آنمی (به ویژه در بچه گربه‌ها).
• نوع حیوان: گربه، سگ، خرگوش، و انسان.
• سن بروز: تمام سنین.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: مشاهده کک‌ها یا “کک‌درت” در معاینه فیزیکی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در موارد شدید در بچه گربه‌ها، ممکن است آنمی (آنمی باززاینده) مشاهده شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: سایر علل خارش (آلرژی، رینگوورم، جرب).
• نوع درمان: کنترل کک در حیوان و محیط.
  • درمان حیوان:
    • Fipronil (Frontline): Topical spot-on q month.
    • Selamectin (Revolution): Topical spot-on q month.
    • Nitenpyram (Capstar): 1 mg/kg PO for acute flea kill.
    • Spinosad (Comfortis): 50-100 mg/kg PO q month.
    • Fluralaner (Bravecto): PO or topical spot-on, q 12 weeks.
    • Sarolaner (Simparica): PO q month.
  • درمان محیط: جاروبرقی زدن منظم، شستشوی تخت حیوان، در موارد شدید استفاده از حشره‌کش‌های محیطی (containing IGRs – Insect Growth Regulators).
• پروگنوز بیماری: با کنترل مناسب و مداوم، پروگنوز عالی است.
• زئونوز بودن: بله، کک‌ها می‌توانند انسان را هم گاز بگیرند.

26. Inflammatory Bowel Disease (IBD)

• تعریف بیماری: یک سندرم است که با التهاب مزمن و ایدیوپاتیک در یک یا چند قسمت از دستگاه گوارش (معده، روده کوچک، روده بزرگ) مشخص می‌شود.
• علت بروز بیماری: ناشناخته است (ایدیوپاتیک)، اما تصور می‌شود که یک پاسخ ایمنی نامناسب به باکتری‌های طبیعی روده و/یا اجزای غذایی در حیوانات مستعد ژنتیکی نقش دارد.
• پاتوژنز (خلاصه): نفوذ سلول‌های التهابی (لنفوسیت‌ها، پلاسماسل‌ها، ائوزینوفیل‌ها) به لایه مخاطی دستگاه گوارش، باعث اختلال در جذب، افزایش ترشح و اسهال/استفراغ می‌شود.
• علائم بالینی: استفراغ مزمن و متناوب، اسهال مزمن (گاهی با خون یا مخاط)، کاهش وزن، بی‌اشتهایی یا اشتهای متغیر، بی‌حالی، درد شکمی.
• نوع حیوان: گربه، سگ.
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در گربه‌های میانسال.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: تشخیص حذفی (رد سایر علل بیماری‌های گوارشی مانند انگل‌ها، عفونت‌های باکتریایی، هایپرتیروئیدیسم، لنفوم). تشخیص قطعی با بیوپسی اندوسکوپیک یا جراحی از دستگاه گوارش و هیستوپاتولوژی.
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): ممکن است تغییرات غیر اختصاصی مانند لکوکیتوز، هیپوپروتئینمی (به ویژه هیپوآلبومینمی در موارد شدید مالابسورپشن)، آنمی (در موارد خونریزی مزمن) مشاهده شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: لنفوم گوارشی، لنفانژیکتازی، عفونت‌های انگلی/باکتریایی، هایپرتیروئیدیسم، بیماری‌های پانکراس، مسمومیت‌ها.
• نوع درمان: رژیم غذایی، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی و آنتی‌بیوتیک‌ها.
  • رژیم غذایی: رژیم غذایی با پروتئین جدید (novel protein) یا پروتئین هیدرولیز شده.
    • Hills z/d, Royal Canin Hypoallergenic HP, Purina Pro Plan HA.
  • داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی (کورتیکواستروئیدها):
    • Prednisolone: 1-2 mg/kg PO q12-24h (شروع با دوز بالا و کاهش تدریجی).
  • آنتی‌بیوتیک‌ها: در موارد مشکوک به SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) یا برای کاهش التهاب.
    • Metronidazole: 10-15 mg/kg PO q12h (برای اثر ضد التهابی و ضد باکتریایی).
    • Tylosin: 5-20 mg/kg PO q12h.
  • مکمل‌های پروبیوتیک/پره‌بیوتیک.
• پروگنوز بیماری: IBD یک بیماری مزمن است که نیاز به مدیریت طولانی‌مدت دارد. با درمان مناسب، بسیاری از گربه‌ها می‌توانند کیفیت زندگی خوبی داشته باشند.
• زئونوز بودن: خیر.

27. Intestinal Parasites

• تعریف بیماری: عفونت دستگاه گوارش با انگل‌های روده‌ای.
• علت بروز بیماری:
  • نماتودها (کرم‌های گرد): Toxocara cati (کرم گرد گربه)، Ancylostoma spp. (کرم قلابدار).
  • سستودها (کرم‌های پهن): Dipylidium caninum (کرم کدو کک‌سانان)، Taenia taeniaeformis.
  • پروتوزوآها: Giardia spp.، Coccidia spp. (Isospora felis).
• پاتوژنز (خلاصه): انگل‌ها به دیواره روده می‌چسبند یا در آن زندگی کرده، از مواد مغذی میزبان تغذیه می‌کنند، باعث التهاب، سوءجذب، اسهال و کاهش وزن می‌شوند.
• علائم بالینی: متغیر و بستگی به نوع و شدت عفونت دارد. اغلب بدون علامت. در موارد شدید: اسهال، استفراغ، کاهش وزن، ریزش مو، شکم متسع (“شکم کرمی” در بچه گربه‌ها)، مشاهده انگل در مدفوع یا اطراف مقعد (در مورد کرم کدو).
• نوع حیوان: گربه (بسیاری از انگل‌ها در سگ و سایر حیوانات نیز وجود دارند).
• سن بروز: تمام سنین، شایع‌تر در بچه گربه‌ها.
• استعداد نژادی: ندارد.
• روش تشخیص بیماری: معاینه مدفوع (Fecal flotation) برای تخم انگل‌ها. تست‌های آنتی‌ژن (ELISA) برای برخی پروتوزوآها (مانند ژیاردیا).
• یافته‌های کلینیکال پاتولوژی (خلاصه): در موارد شدید، ممکن است آنمی (در عفونت با کرم قلابدار)، ائوزینوفیلی (در CBC) مشاهده شود.
• لیست بیماری‌های تشخیص افتراقی: IBD، آلرژی غذایی، عفونت‌های باکتریایی/ویروسی گوارشی.
• نوع درمان: داروهای ضد انگل (Anthelmintics) و ضد پروتوزوآ.
  • کرم‌های گرد و قلابدار (نماتودها):
    • Pyrantel Pamoate: 5-10 mg/kg PO once, repeated after 2-3 weeks.
    • Fenbendazole (Panacur): 50 mg/kg PO q24h for 3-5 days.
    • Selamectin (Revolution): Topical spot-on q month.
  • کرم‌های پهن (سستودها):
    • Praziquantel: 5-10 mg/kg PO/SC once.
  • ژیاردیا (پروتوزوآ):
    • Fenbendazole (Panacur): 50 mg/kg PO q24h for 3-5 days.
    • Metronidazole: 10-15 mg/kg PO q12h for 5-7 days.
  • کوکسیدیا (پروتوزوآ):
    • Sulfadimethoxine (Albon): 50 mg/kg PO once, then 25 mg/kg PO q24h for 5-20 days.
  • کنترل کک: برای جلوگیری از انتقال Dipylidium caninum.
• پروگنوز بیماری: معمولاً عالی است و با درمان مناسب به طور کامل بهبود می‌یابد.
• زئونوز بودن: بله، برخی انگل‌ها مانند Toxocara cati (ایجاد لاروا میگرانس احشایی/چشمی) و Giardia spp. زئونوز هستند.