لنفوسارکوما

توموری می باشد که مربوط به لنفوسیت ها بوده و منشأ آن می تواند تمام بافت های لنفاوی بجز مغز استخوان باشد. از جمله چنین بافت هائی می توان به گربه های لنفی، طحال، کبد، چشم، CNS، روده، Nasopharynx، دستگاه تنفس و … اشاره نمود.

لوسمی در حقیقت نئوپلاسمی است که منشأ اولیه آن مغز اسنخوان یا طحال است. اگر لوسمی لنفوبلاستیک باشد منشأ آن مغز استخوان بوده و سرطان لنفوسیت ها است.

لنفوسارکوم از جمله تومورهای شایع در حیوانات است و بیشترین شیوع آن در گربه است. در سگ ها 80% از تمامی تومورهای سلول های خونساز در سگ مربوط به لنفوسارکوم است.

تقسیم بندی لنفوم ها

بر اساس چندین شاخص این تومورهای تقسیم بندی می شوند. چنین شاخص هائی عبارتند از:

• محل آناتومیک
• الگوی بافت شناسی
• مورفولوژی سلولی
• Stage تومور بر اساس شاخص WHO

انواع لنفوسارکوما بر اساس محل آناتومیک

• لنفوسارکومای گوارشی (Alimentary Lymphosarcoma)
  • عمدتاً در روده باریک، معده و روده بزرگ رخ می دهد.
  • لنفوسارکومای گوارشی شایع ترین فرم لنفوسارکوم در گربه است
• لنفوسارکومای چند کانونی (Multicentric Lymphoma)
  • عموماً منشأ این تومورهای گره های لنفاوی است و شایع ترین آن ها عبارتند از:
    • گره لنفاوی که بصورت قرینه و دو طرفی رخ داده و گره متورم شده و سطح آن صاف است و گربه لنفاوی حرکت می کند.
    • کبد
    • طحال
    • دستگاه گوارش بصورت ثانویه
    • کلیه ها
    • قلب
  • لنفوسارکومای چند کانوی شایع ترین فرم لنفوسارکوم در تمام حیوانات جز گربه است.
• لنفوسارکومای Cranial Mediastinal (تیموس)
  • عمدتاً در سنین پائین رخ داده و می تواند نواحی اطراف گردن را نیز درگیر کند
• لنفوسارکومای پوستی (Cutaneous Lymphoma)
  • منشأ اولیه آن پوست است
• Extranodal Lymphosarcoma
  • لنفومای ارگان های منحصر بفرد است مانند چشم، CNS و Nasopharynx، نخاع و … که بافت همبند کمی دارند.

انواع لنفوسارکوما بر اساس الگوی هیستولوژیک

بر اساس الگوی هیستولوژیک لنفوسارکوما به دو دسته تقسیم می شود:

• منتشر (Diffuse)
  • بصورت پخش شده در بافت تشخیص داده می شود
  • در حیوانات شایع است
  • دارای پیش آگهی بدخیم است
• ندولار (Nodular)
  • فرم نادر لنفوسارکوما است که در داخل ندول بوده منتشر نمی شود.

انواع لنفوسارکوما بر اساس مورفولوژی سلولی

در این نوع تقسیم بندی بر اساس مورفولوژی سلول و فنوتیپ ایمنی و همچنین Cytochemistry تقسیم بندی صورت می گیرد.

تقسیم بندی لنفوسارکوم بر اساس Stage تومور توسط WHO

برای پی بردن به پیش آگهی لنفوسارکوما، انتخاب پروتوکل درمانی و تخمین میزان پاسخ به درمان از Stage های ذیل استفاده می شود:

1. Sigle Lymph Node Involvement: فقط یک گره لنفی درگیر شده
2. Multiple Lymph Node Involvement in one regional area: مثلاً گربه لنفی موجود در یک ناحیه مانند گردن
3. Generalized Lymph Node Involement: تمام گره های لنفی درگیر می شوند
4. Liver & Spleen Involvement: می تواند فقط طحال و کبد درگیر شده و یا همراه با مرحله 3 باشد.
5. Bone Marrow Involvement: می تواند فقط مغ استخوان را درگیر و هم مراحل 3 و 4 را درگیر نماید.

در خصوص هر یک از مراحل فوق، می تواند 2 تحت تیپ وجود داشته باشد:

• Subtype A که حیوان علائم سیستمیک ندارد
• Subtype B که حیوان علائم سیستمیک دارد

لنفوسارکومای سگ (Canine Lymphosarcoma)

علت آن چندان مشخص نیست اما بعضی از سموم علف کش، تشعشعات الکترومگنتیک، ژنتیک در بروز این بیماری نقش دارند.

از هر 100.000 سگ در سال 12 تا 24 مورد گزارش می شود.

بیشترین درگیری در سگ های مسن است (5 تا 11 سال) ولی در تمامی سنین گزارش شده است.

شایع ترین فرم آن Multicentric است که می تواند دستگاه های دیگر را نیز درگیر نماید. مهم ترین علائم این فرم از بیماری بی اشتهائی، ضعف، تورم کبد و طحال، اسهال، کاشه وزن و تورم گره لنفسی سطحی

بیشترین منشأ لنفوم در سگ ها، لنفوسیت B است جز فرم مدیاستینال که در آن لنفوسیت T نقش دارد. در فرم مدیاستینال مهم ترین علامت بالینی Dyspnea است و علت آن بزرگ شدن تیموس است.

سندرم Paraneoplastic

اختلالاتی که بصورت ثانویه رخ می دهد، مثلاً بعضی از تومورها ماده مشابه پاراتورمون تولید می کنند که این هورمون ها عوارضی ایجاد می کنند و در سگ شایع ترین این اختلالات در هایپرکلسمی دیده می شود.

در فرم Multicentric هایپرکلسمی بیشتر رخ می دهد. در اکثر موارد سلول های توموری لنفوسی وارد جریان خون نمی شود و برای تشخیص باید پونکسیون گره لنفاوی صورت گیرد.

لنفوسارکومای گربه

• علت بروز آن ویروس های FeLV و FIV است.
• در نژاد سیامی بیشتر گزارش شده است.
• در گربه های مسن شیوع بیشتری دارد.
• شایع ترین فرم آن، فرم گوارشی است.
• در گربه های بالغ و مسن عمدتاً لنفوم گوارشی رخ می دهد و بروز این لنفوسارکوم با FeLV ارتباط ندارد. در گربه های کوچک لنفوسارکوم تیموس بیشتر رخ می دهد (FeLV مثبت است) و Multicentric و Extranodal

Acute Lymphoblastic Leukemia یا ALL

سرطان حاد است که به سرعت پیشروی کرده و به سرعت منجر به مرگ حیوان می شود. سرطان حاد سرطانی است که تعداد زیادی سلول نابالغ (بلاست) در خون و مغز استخوان حضور دارد و لوسمی توسط آزمایش خون قابل تشخیص است.

منشأ آن بیشتر مغز استخوان است. سلول های نابلغ لنفوسیتی (لنفوبلاست و پرولیفوبلاست) دیده می شود.

لوسمی ها را بر اساس حضور یا عدم حضور سلول های سرطانی در خون به سه دسته تقسیم می کنند:

• Aleukemic Leukemia: سلول های توموری در خون دیده نمی شوند
• Subleukemic Leukemia: تعداد کمی سلول سرطانی در خون دیده می شود.
• Leukemic Leukemia: تعداد سلول های سرطانی زیادی در خون دیده می شود.

Chronic Lymphocytic Leukemia یا CLL

لوسمی مزمن که در آن سلول های بالغ دیده می شود. در این لوسمی لنفوسیت ها دیده می شوند و با روش های خاصی قابل تشخیص هستند. این نوع لوسمی در حیوانات پیر و مسن دیده شده و منشأ آن از طحال است که بطور ثانویه می تواند مغز استخوان را درگیر کند.

مهم ترین علامت بالینی در CLL بزرگ شدن طحال (Splenomegaly) است.

Large Granular Lymphoma

منشأ آن مغز استخوان و روده است. لنفوسیت ها در این حالت بزرگ و گرانولار است و در حیوانات نادر است.

Plasma Cell Tumor یا Plasmacytoma

منشأ آن از بافت های غیر از مغز استخوان است و سلول توموری شده پلاسماسل است.

Plasma Cell Myeloma

تومور پلاسماسل ها با منشأ مغز استخوان است.

پرولیفراسیون نئوپلاستیک و غیر قابل کنترل پلاسماسل ها در مغز استخوان است و 4 علامت مشخص دارد:

• Monoclonal Gammapathy
  • به ایمونوگلوبولین هایی که پلاسماسل توموری تولید می کنند پاراپروتئین یا M Component می گویند که IgG یا IgM یا IgA تولید می کنند.
  • به بیماری میلوم پلاسماسل که IgM تولید می کند اصطلاحاً Macroglobinemi Waldenstrom گفته می شود
• حضور پلاسماسل های سرطانی در نمونه مغز استخوان
• Bensjones Proteinoria
  • به زنجیره سبک Ig پروتئین Bensjones گفته می شود
  • پلاسماسل سرطانی از لحاظ مورفولوژی از پلاسماسل طبیعی قابل تشخیص نیست.
  • در این حالت چون زنجیره سبک زیاد تولید می شود، از سد کلیوی عبور می کند.
  • اگر زنجیره سبک و سنگین تولید شود Monoclonal است و اگر فقط زنجیره سبک وجود داشته باشد حالت Bensjones دیده می شود اما دو حالت با هم بروز نمی کنند.
• Osteolysis
  • در این تومور دردهای استخوانی و شکستگی خود بخودی استخوان دیده می شود که از طریق رادیوگراف نیز قابل تشخیص است. این حالت در سگ شایع ولی در گربه نادر است.

هر بیماری که 2 مورد از 4 مورد فوق را داشته باشد مبتلا به میلوم پلاسماسل است.

Myeloproliferative Disorders

این بیماری در حیوانات شیوع کمی دارد و به دو دسته زیر تقسیم می شود:

• AML (سلول های نابالغ رده میلوئیدی در خون دیده می شود)
  • Acute Undifferentiated Leukemia یا AUL
  • M1: میلوبلاستیک تفکیک نشده که در سگ و گربه شایع است
  • M2 یا DML که Differentiated است و در سگ و گربه شایع است
  • M3 یا Promyelocytic Leukemia
  • M4 یا myelomonocytic Leukemia که مونوبلاست و میلوبلاست دیده می شود
  • M5 یا Monoblastic Leukemia
  • M6 یا Erythro Leukemia که روبریبلاست و میلوبلاست وجود دارد و در گربه گزارش شده است.
  • M7 یا Megakaryoblastic Leukemia که مگاکاریوبلاست دیده می شود
• CML
  • بیشتر سلول های بالغ دیده می شود و فرم های مختلفی دارد ولی به فرم گلبول قرمز آن Polycytemia Vera گفته می شود.
  • CML باید از واکنش میلوئید تفکیک شود.

نکات

• در رده مگاکاریوسیتی هر چه جلوتر می رود سلول بزرگتر می شود ولی پلاکت کوچکتر می شود
• سلول ها هر چه بالغتر می شوند کوچکتر می شوند و هسته پر رنگتر می شود و سیتوپلاسم کم رنگتر می شود.
• در سلول های بلاست هستک حتما دیده می شود (هر سلولی که در آن هستک دیده می شود حتما بلاست است)
• در اکثر سلول های نابالغ هسته گرد یا بیضی است و اگر بالغ باشد ممکن است شکل های دیگری نیز داشته باشد.
• Rubriblast سلول بزرگ است
• Rubricyte سلولی که خیلی شبیه پلاسماسل است و هسته کناری نیست و منظره هسته توده توده ای است (مانند چرخ درشکه)
• Metarubricyte که هسته کناری با هسته پکینوزه و متراکم است
• Myeloblast که اندازه بزرگ داشته و هسته گرد تا بیضی نامنظم دارد و قسمت اعظم سلول را در بر می گیرد و بازوفیلی است.
• Promyelocyte که دارای گرانول های آزروفیلیک است و اندازه بزرگ و هسته بزرگ و بیضی یا گرد با گرانول صورتی در سیتوپلاسم داشته و به ندرت هستک مشاهده می شود.
• Metamyelocyte که هسته آن شبیه کلیه است
• Band Cell که هسته U شکل با شکاف عمیق دارد.
• Mast Cell با هسته یک قسمتی است که مشابه بازوفیل است.
• Monoblast که اندازه خیلی بزرگ با سیتوپلاسم بیشتر و دارای واکوئل است
• Lymphoblast که شبیه Myeloblast است
• Large Granular Lymphocyte که سلول بزرگ با سیتوپلاسم زیاد است
• Reed-Sternberg Cell که علامت اختصاصی لنفوم است و مشابه چشم جغد است و 2 هسته دارد که متقارن است این سلول یک T Cell Lymphocyte است.
• Sezary Cell در سندرم سزاری دیده می شود و هسته مشابه مغز است.
• پلاسماسل که هسته کناری، به شکل چرخ درشکه است و در مجاورت هسته یه ناحیه روشن دیده می شود که دستگاه گلژی است.
• Megakaryoblast که خیلی بزرگ است و هستک مشخصی دارد
• Promegakaryocyte که هسته دو قسمتی دارد
• Megakaryocye که هسته چند لوبی دارد
• مونوسیت که سیتوپلاسم آبی مایل به خاکستری و واکوئله است
• در لوسمی ها حضور سلول های Degenerated مشاهده می شود که هسته آن ها تکه تکه شده است.