علائم بیماری های کبدی

زردی، درد ناحیه شکم، آسیت، اسهال، استفراغ، بیلی روبین در ادرار، آتروفی کبد، کاهش وزن و لاغری، خونریزی، درگیری سیستم اعصاب مرکزی و اختلالات هورمونی.

بهترین محل برای بررسی زردی یا ایکتر مخاط ملتحمه و پلک ها است و در صورت شدید بودن زردی، مخاط دهان و لثه ها نیز زرد رنگ می شوند.

علل انجام آزمایش های کارکرد کبدی

• تشخیص اختلالات اولیه کبد مانند ICH (ناشی از آدنو ویروس)، انگل فاسیولا و دیکروسلیوم
• تشخیص اختلالات ثانویه کبدی مانند دیابت که در صورت عدم درمان منجر به درگیری کبد می شود
• تشخیص تفریقی انواع زردی
• تشخیص اختلالات انعقادی
• پیش آگهی بیماری های کبدی
• اهداف تحقیقاتی

تقسیم بندی آزمایش های کبدی

• بررسی فعالیت ترشحی کبد (سم زدائی)
  • اندازه گیری بیلی روبین، کلیرانس مواد رنگی، کلیرانس اسید هیپوریک و کلیرانس برم سولفو فتالئین (BSP)
• بررسی فعالیت متابولیکی کبد
  • اندازه گیری چربی ها مانند کلسترول و تری گلیسیرید
  • اندازه گیری کربوهیدرات ها مانند اندازه گیری گلوکز و تست تحمل گالاکتوز
  • اندازه گیری پروتئین ها مانند Total Protein، آلبومین و گلوبولین ها (تمامی گلوبولین ها بجز گاما گلوبولین در کبد ساخته می شوند)
• آزمایش های آنزیمی
  • به دلیل بروز آسیب برای سلول های کبدی ترشح آنزیم به داخل خون صورت می گیرد.
  • آنزیم های ALT یا SGPT و AST یا SGOT و ALP و SDH

ویژگی های بافت کبد

بافت کبد ویژگی هائی دارد که باعث می شود برای تشخیص دقیق مشکلات آن نیازمند انجام چندین آزمایش باشد. این ویژگی های عبارتند از:

• گسترده بودن دامنه فعالیت های کبدی
• قدرت Regeneration بالای سلول های کبدی (تخریب تا 80% از بافت کبد بدون علائم بالینی خواهد بود)
• حساسیت بسیار پائین یا بسیار بالای برخی از آزمایشات کبدی
• ذخیره کارکردی بسیار بالای کبد (گلیکوژن، ویتامین های محلول در چربی، ویتامین B12، اسید فولیک و …)

بیلی روبین و آزمایش های اندازه گیری آن در سگ و گربه

بیلی‌روبین در سگ و گربه یک رنگدانه صفراوی است که محصول تجزیه هموگلوبین (از گلبول‌های قرمز) است و به رنگ زرد مایل به قهوه ای می باشد. این ماده در کبد پردازش شده و در صفرا ترشح می‌شود. سطح بیلی‌روبین در خون معمولاً نشانگر سلامت کبد و عملکرد سیستم صفراوی است. ابتدا در خون به صورت بیلی‌روبین غیرمستقیم (بیلی‌روبین غیرکونژوگه) وجود دارد که غیر محلول در آب استُ سپس در کبد تبدیل به فرم محلول (بیلی‌روبین کونژوگه یا مستقیم) می‌شود و از طریق صفرا دفع می‌گردد.

• انواع بیلی روبین (بر  اساس محلولیت)
  • غیر کونژوگه: محلول در چربی، قابل دفع در ادرار نیست
  • کونژوگه: محلول در آب و قابل دفع در ادرار است
• انواع بیلی روبین (بر اساس TLC یا Thin Layer Chromatography)
  • آلفا بیلی روبین: غیر کونژوگه، اتصال سست به آلبومین
  • بتا بیلی روبین: مونو کونژوگه
  • گاما بیلی روبین: دی کونژوگه
  • دلتا بیلی روبین (Biliprotein): بیلی روبین کونژوگه، اتصال محکم به آلبومین

• نکته
  • بیلی روبین محصول نهائی کاتابولیسم هِم است و در سیستم رتیکولواندوتلیال تولید می شود.
  • بافت رتیکولواندوتلیال دارای ماکروفاژ می باشد.
  • روش مرجع اندازه گیری بیلی روبین، کروماتوگرافی (HPLC) است.
  • برای اندازه گیری بیلی روبین از سرم یا پلاسما استفاده می شود.

اوروبیلینوژن، اوروبیلین و استرکوبیلین

اوروبیلینوژن (Urobilinogen) و اوروبیلین (Urobilin)

اوروبیلینوژن یک ترکیب شیمیایی است که در مسیر تجزیه بیلی‌روبین در بدن تولید می‌شود و نقش مهمی در چرخه صفرا و متابولیسم رنگدانه‌های صفراوی دارد.

• اوروبیلینوژن محصول میانی تجزیه بیلی‌روبین است.
• وقتی بیلی‌روبین کونژوگه (مستقیم) از طریق صفرا وارد روده‌ها می‌شود، توسط باکتری‌های روده به اوروبیلینوژن تبدیل می‌شود.
• مقدار کمی از اوروبیلینوژن به‌صورت طبیعی دوباره به خون جذب شده و توسط کلیه‌ها به اوروبیلین اکسید شده و دفع می‌شود.
• روند تولید اوروبیلینوژن
  • تجزیه هموگلوبین که در نهایت منجر به تولید بیلی‌روبین غیر مستقیم
  • کبد بیلی‌روبین غیر مستقیم را به بیلی‌روبین مستقیم (کونژوگه) تبدیل می کند
  • ترشح بیلی‌روبین مستقیم به روده از طریق صفرا
  • تبدیل بیلی‌روبین مستقیم به اوروبیلینوژن توسط باکتری‌های روده
  • بخشی از اوروبیلینوژن وارد جریان خون شده و بقیه به استرکوبیلین تبدیل و دفع می‌شود
  • اوروبیلینوژن وارد شده به جریان خون وارد بافت کلیه شده و توسط آنزیم ها اکسید شده و به اوروبیلین تبدیل می شود.
  • اوروبیلین در ادرار دفع شده و مسئول رنگ زرد ادرار است

استرکوبیلین (Stercobilin)

استرکوبیلین یک پیگمنت (رنگدانه) قهوه‌ای است که در روده بزرگ توسط اکسیداسیون اوروبیلینوژن توسط باکتری‌های روده تولید می‌شود. این ماده مسئول رنگ قهوه‌ای طبیعی مدفوع است.

کمبود استرکوبیلین باعث تغییر رنگ مدفوع (مثلاً رنگ خاکستری یا روشن) می‌شود که می‌تواند نشانه مشکلات کبدی یا انسداد مجاری صفراوی باشد.

تغییر در میزان استرکوبیلین می‌تواند در تشخیص بیماری‌های کبد و مجاری صفرا موثر باشد.

زردی یا ایکتر در سگ و گربه (Jaundice in Dog & Cat)

انواع زردی در سگ و گربه

• زردی پیش کبدی یا همولیتیک در سگ و گربه (Pre-hepatic Jaundice)
  • علت زردی به کبد ارتباطی ندارد و ناشی از بروز همولیز داخل یا خارج عروقی است.
  • مقدار بیلی روبین غیر کونژوگه شدیداً افزایش می یابد و با توجه به فعالیت بافت کبد، بیلی روبین کونژوگه نیز تا حدودی افزایش می یابد.
  • افزایش رنگ ادرار (افزایش اوروبیلین در ادرار) و رنگ مدفوع (افزایش استرکوبیلین)
• زردی کبدی در سگ و گربه (Hepatic Jaundice)
  • اختلال در اتصال با اسید گلوکورونیک
    • زردی فیزیولوژیک در نوزادان در نتیجه افزایش بیلی روبین غیر کونژوگه (افزایش آن به بیش از 20 میلی گرم/دسی لیتر)، عبور از سد خونی مغزی و بروز آنسفالیت به نام Kernicterus و در نهایت منجر به بروز عقب ماندگی ذهنی می شود. برای درمان باید از نور سفید یا فنوباربیتال استفاده نمود.
    • اختلال در گلوکورونیزه کردن بیلی روبین (Crigler-Najjar Syndrome) که منجر افزایش بیلی روبین غیر کونژوگه
  • اختلال در انتقال بیلی روبین
    • اختلال قبل از گلوکورونیزه کردن که باعث افزایش بیلی روبین غیر کونژوگه می شود (Gilbert Syndrome)
    • اختلال بعد از گلوکورونیزه کردن که باعث افزایش بیلی روبین کونژوگه می شود (Dubin-Johnson Syndrome)
  • ضایعه کبدی یا نکروز سلول های کبدی
    • در پی عواملی مانند ویروس هپاتیت (هپاتیت های انگلی، قارچی و باکتریائی)، سیروز کبدی، مسمومیت با استامینوفن در گربه، CCL4، کلروفرم و سوسک Cantharidin
    • نکته: در زردی کبدی یا هپاتیک، میزان اوروبیلین در ادرار طبیعی بوده یا کاهش می یابد.
• زردی پس کبدی یا انسدادی در سگ و گربه (Hepatic Jaundice)
  • عوامل مسدود کننده مجاری صفراوی که منجر به عدم خروج صفرا و ورود آن به روده ها می شود مانند سنگ های صفراوی، انگل، انسداد فیزیکی در اثر تورم پانکراس و فشار بر روی مجاری صفراوی
    • افزایش بیلی روبین کونژوگه که در ادرار دیده می شود ولی مدفوع بی رنگ می گردد (Acholic Feces)

• در 52% از سگ ها با زردی همولیتیک، تمام سگ ها با زردی هپاتیک، 75% از بیلی روبین از نوع کونژوگه یا مستقیم می باشد.
• در تمام سگ هایی که مبتلا به زردی Post Hepatic هستند 25% از بیلی روبین از نوع غیر کونژوگه می باشد.

دفع بیلی روبین در ادرار (Bilirubinuria)

• بیلی روبینوری در سگ
  • در سگ برای تشخیص کلستاز، اندازه گیری بیلی روبین کونژوگه در ادرار آزمایش حساس تری است نسبت به اندازه گیری آن در سرم. در سگ‌ها، وقتی کلستاز (انسداد صفرا یا اختلال در جریان صفرا) رخ می‌دهد، سطح بیلی‌روبین کونژوگه در خون ممکن است به‌ سرعت و بطور آشکار بالا نرود. اما چون بیلی‌روبین کونژوگه آب‌دوست است، حتی افزایش‌های خفیف آن در خون می‌تواند باعث دفع آن در ادرار شود و قبل از آن‌که هایپربیلی‌روبینمی مشهودی در سرم دیده شود، بیلی‌روبین در ادرار ظاهر می‌شود.
• بیلی روبینوری در گربه
  • در گربه‌های سالم، به طور طبیعی بیلی‌روبین نباید در ادرار دیده شود. افزایش بیلی روبین در خون به علت نکروز کبدی اتفاق می افتد. نکروز کبدی در بیماری هایی مثل توکسوپلاسموز، FIP، اندوتوکسمی و بیماری های گردش خون دیده می شود.
  • در گربه‌ها برخلاف سگ‌ها، آستانه کلیوی برای دفع بیلی‌روبین بالاست؛ یعنی حتی اگر مقادیر کمی بیلی‌روبین کونژوگه در خون باشد، کلیه گربه آن را وارد ادرار نمی‌کند.
  • پس اگر در ادرار گربه بیلی‌روبین مثبت شود، معمولاً غیرطبیعی و نشان‌دهنده بیماری جدی مانند کلستاز شدید، بیماری کبدی پیشرفته یا همولیز گسترده است.

این تفاوت مهمی بین سگ و گربه است، چون در سگ (به‌ویژه نرها) مقادیر کم بیلی‌روبین در ادرار می‌تواند طبیعی باشد، اما در گربه‌ها همیشه باید جدی گرفته شود.

اندیس زردی (Icteric Index)

اندیس زردی یا Jaundice index به معیاری گفته می‌شود که شدت یا میزان زردی در یک فرد یا حیوان را اندازه‌گیری یا نشان می‌دهد.

اندیس زردی معمولاً در آزمایش‌های بالینی به شکل عدد یا مقیاسی ارائه می‌شود که میزان زردی را ارزیابی می‌کند. این اندیس می‌تواند بر اساس اندازه‌گیری سطح بیلی‌روبین خون یا مشاهده و درجه‌بندی زردی در پوست و چشم‌ها تعیین شود.

ساده ترین راه برای اندازه گیری بیلی روبین سرم بدست آوردن اندیس زردی است که عدد نرمال در سگ و گربه 2 تا 6 است.

رنگدانه های صفراوی در سگ و گربه

• رنگدانه های صفراوی در ادرار
  • بیلی روبین کونژوگه: که در سگ به میزان کم بصورت طبیعی وجود دارد و وجود آن در دیگر حیوانات حاکی از کلستاز است.
  • اوروبیلینوژن: به مقدار کم در ادرار وجود دارد و در زردی همولیتیک در ادرار افزایش می یابد.
• رنگدانه های صفراوی در مدفوع
  • در مدفوع رنگدانه اصلی استرکوبیلین است که عامل ایجاد رنگ مدفوع است.
  • بیلی روبین در مدفوع طبیعی وجود ندارد و اگر دیده شود حاکی از توقف عمل باکتری های روده است که در اسهال یا نوزادان شیرخوار دیده می شود.

اسیدهای صفراوی در سگ و گربه

اسیدهای صفراوی در کبد و از کلسترول تولید می شود (تولید اسیدهای صفراوی اولیه مانند اسید کولیک سپس کونژوگه شدن آن با اسیدهای آمینه گلایسین و تورین، در نهایت ترشح به داخل صفرا و توقف در آنجا تا زمان آزادسازی)

پس از خوردن غذا، به علت تماس غذا با مخاط روده، هورمون CCK که قویترین محرک انقباض کیسه صفرا است تولید و آزاد شده و منجر به آزادسازی صفرا به داخل دئودنوم و همچنین کمک به هضم و جذب چربی ها می کند. در نهایت 90% از اسید صفراوی جذب و تنها 10% از در مدفوع دفع می شود. اسیدهای جذب شده وارد کبد شده و مجدداً استفاده می شود و 5% از آن وارد جریان خون سیستمیک می شود.

اندازه گیری اسیدهای صفراوی شاخص خوبی برای بررسی عملکرد سیستم کبدی-صفراوی است.

افزایش غلظت اسیدهای صفراوی در تشخیص اختصاصی نوع بیماری کبد ارزش چندانی ندارد اما بیشترین افزایش در شانت پورتوسیستمیک دیده می شود.

در حیوانات کوچک برای اندازه گیری غلظت اسیدهای صفراوی از 2 نمونه ناشتا و 2 ساعت پس از صرف غذا استفاده می شود:

• عدد 13 میکرومول بر لیتر به بالا برای غلظت اسیدهای صفراوی ناشتا حاکی از بیماری کبدی-صفراوی است.
• عدد 30 به بالا برای سگ و 25 میکرومول بر لیتر به بالا برای گربه برای نمونه ناشتا و 2 ساعت پس از صرف غذا حاکی از احتمال بالای بیماری کبدی- صفراوی دارد.
• در شانت پورتوسیستمیک در نمونه 2 ساعت پس از صرف غذا، افزایش شدیدی در میزان اسیدهای صفراوی دیده می شود.

علل افزایش اسیدهای صفراوی در سگ و گربه

• کلستاز (پس زدن صفرا به خون)
• کاهش توده فعال کبدی (عدم توانائی استفاده مجدد از اسیدهای صفراوی جذب شده از روده)
• شانت های پورتوسیستمیک (مادرزادی و اکتسابی)
• گرسنگی (افزایش انقباض کیسه صفرا). میزان صفرا در خون ناشتا بیشتر از نمونه 2 ساعت پس از صرف غذا خواهد بود
• کاهش سرعت عبور مواد غذائی در دستگاه گوارش

علل کاهش اسیدهای صفراوی

• گرسنگی طولانی مدت
• اختلالات جذب روده ای
• افزایش سرعت عبور مواد غذائی در دستگاه گوارش (اسهال)

حیوان	وضعیت	میزان نرمال اسیدهای صفراوی (µmol/L)	علت احتمالی افزایش	علت احتمالی کاهش
سگ	نرمال	0.5 – 10	بیماری‌های کبدی (هپاتیت، سیروز)	نارسایی کبدی شدید
گربه	نرمال	1 – 8	هپاتیت، التهاب یا آسیب کبدی	نارسایی کبد

آزمایش های کبدی کلیرانس PSP و هیپوریک اسید

از این آزمایش ها به جهت تشخیص تفریقی نکروز کبدی و فیبروز کبدی استفاده می شود. در فیبروز کبدی 100% احتباس PSP و اسید هیپوریک وجود دارد.

آزمایشات متابولیکی کبد در سگ و گربه

در این آزمایش ها به بررسی میزان پروتئین، چربی و کربوهیدرات ها پرداخته می شود.

اندازه گیری چربی ها در سگ و گربه

برای اندازه گیری چربی ها، باید میزان تری گلیسیرید و کلسترول اندازه گیری شود.

کلسترول

مهم ترین استروئید (چربی غیر قابل صابونی شونده) در بدن است که علاوه بر تولید در بدن، از طریق مواد غذایی نیز به بدن وارد می شود. قسمت عمده کلسترول بصورت آندروژن در بدن ساخته می شود.

کلسترول در بدن توسط تمامی سلول ها ساخته می شود اما عمده تولید توسط کبد، سلول های اپیتلیال روده، قشر غده آدرنال، غدد جنسی (بیضه و تخمدان) انجام می شود.

کلسترول تولید شده در بدن توسط کبد استریفیه می شود که بخشی دفع و بخشی در بدن برای تولید هورمون های استروئیدی (جنسی)، اسیدهای صفراوی، ویتامین D و … استفاده می شود.

هرچه ورود کلسترول با مواد غذائی بیشتر باشد، تولید در بدن کمتر می شود (تنظیم تولید از طریق آنزیم HMG-CoA ردوکتاز که یک آنزیم آلوستریک است و تحت تاثیر محصول قرار می گیرد)

نمونه انتخابی برای اندازه گیری کلسترول سرم است و در صورتیکه از پلاسما استفاده شده باشد، باید عدد بدست آمده از نمونه پلاسما در 1.03 ضرب شود تا عدد معادل نمونه سرمی بدست آید.

نمونه مورد استفاده برای اندازه گیری کلسترول 3 تا 4 روز در یخچال پایدار است.

برای اندازه گیری کلسترول در خون از روش های مختلفی استفاده می شود:

• آنزیمی یا شیمیائی
• مستقیم یا غیر مستقیم

هورمون	تأثیر بر HMG-CoA ردوکتاز	نتیجه نهایی بر تولید کلسترول	توضیح مختصر
انسولین	افزایش فعالیت	افزایش تولید کلسترول	انسولین سنتز آنزیم را تحریک می‌کند و باعث افزایش تولید کلسترول می‌شود. این همسو با نقش انسولین در حالت تغذیه و ذخیره انرژی است.
هورمون‌های تیروئیدی (T3, T4)	کاهش فعالیت	کاهش تولید کلسترول	هورمون‌های تیروئیدی باعث افزایش متابولیسم و کاهش سطح کلسترول با مهار سنتز آن می‌شوند. کاهش فعالیت HMG-CoA ردوکتاز نقش مهمی دارد.
کورتون (گلوکوکورتیکوئیدها)	افزایش فعالیت	افزایش تولید کلسترول	کورتون‌ها با افزایش بیان ژن آنزیم، سنتز کلسترول را افزایش می‌دهند. همچنین باعث تجمع چربی‌ها می‌شوند.
گلوکاگون	کاهش فعالیت	کاهش تولید کلسترول	گلوکاگون نقش مخالف انسولین را دارد و باعث کاهش فعالیت آنزیم و کاهش سنتز کلسترول می‌شود، خصوصاً در شرایط گرسنگی.

• علل افزایش کلسترول در سگ و گربه
  • بالا بودن کلسترول در رژیم غذائی
  • نقص کبد در استریفیه کردن کلسترول که باعث افزایش کلسترول آزاد می شود
  • فعالیت زیاد اندام های جنسی
  • افزایش فعالیت قشر غده فوق کلیه (آدرنال)
  • کلستاز (صفرا حاوی مقادیر زیادی کلسترول استریفیه است که به خون پس می زند)
  • نئوپلازی دستگاه گوارش
  • دیابت (عدم استفاده از گلوکز)
  • سندرم نفروتیک (جبران کمبود آلبومین برای حفظ فشار اسمزی از طریق تولید کلسترول)
  • هایپوتیروئیدیسم (کم کاری تیروئید)
  • پانکراتیت (بروز کلستاز خارج کبدی)
  • هایپرکلسترولمی ارثی در نژاد بریارد و روت وایلر

• علل کاهش کلسترول در سگ و گربه
  • کاهش مقدار کلسترول مواد غذائی یا کاهش جذب غذائی آن (مانند آنتروپاتی)
  • کاهش تولید آن (نارسائی کبدی)
  • در کاهش عملکرد کبد میزان کلسترول آزاد افزایش می یابد ولی در کلستاز کلسترول استریفیه زیاد می شود

آزمایش تری گلیسرید

• برای اندازه گیری چربی خون، حیوان باید 14 ساعت ناشتا باشد
• نمونه می تواند سرم یا پلاسمای حاوی EDTA باشد (عدد پلاسما باید در 1.03 ضرب شود که به عدد سرم تبدیل شود)
• در بیماری های کبدی میزان تری گلیسیرید افزایش می یابد.

آزمایش گلوکز

گلوکز منبع اصلی انرژی در پستانداران است. در آزمایشگاه برای اندازه گیری گلوکز از نمونه سرم یا پلاسما استفاده می شود:

• در سرم به دلیل انعقاد میزان گلوکز حدود 15% از پلاسما کمتر می شود.
• گلبول های قرمز نباید پس از لخته شدن در کنار سرم نگهداری شود زیرا منجر به کاهش بیشتر گلوکز می شود.
• باید این نمونه ظرف 60 دقیقه مورد آزمایش قرار گیرد. برای توقف روند مصرف گلوکز می توان از فلوراید سدیم یا ید استات سدیم استفاده کرد.
• برای آزمایش باید حیوان 12 ساعت ناشتا باشد.
• نمونه نباید ایکتریک باشد.

4 اقدامی که برای نمونه آزمایش جهت بررسی گلوکز باید رعایت شوند عبارتند از:

• اضافه کردن مواد ضد انعقاد
• اضافه کردن فلوراید سدیم
• گذاشتن نمونه در یخچال
• ظرف 60 دقیقه نمونه مورد آزمایش قرار گیرد.

آزمایش پروتئین

پروتئین های فراوانی در سرم وجود دارند که هر یک عملکرد خاصی دارند. در ذیل به معرفی این پروتئین ها، عملکرد آن ها و همچنین علل افزایش و کاهش آن ها پرداخته شده است.

• پره آلبومین (Prealbumin)
  • این پروتئین مسئول جابجایی و انتقال تیروکسن است.
  • علل افزایش: سندرم نفروتیک
  • علل کاهش: کمبود پروتئین و بیماری کبدی

• آلبومین (Albumin)
  • مسئول تعدیل فشار اسمزی، یک انتقال دهنده عمومی
  • علل افزایش: دهیدراتاسیون
  • علل کاهش: بیماری های کبدی، کلیوی و گوارشی، سوء تغذیه، خونریزی یا از دست دادن پلاسما
• آلفا 1 فیتوپروتئین
  • عملکرد: نامشخص
  • علل افزایش: بارداری و Hepatoma
• پروتئین Thyroxin-binding globulin یا TBG
  • عملکرد: انتقال تیروکسین
  • علل افزایش: بارداری
• پروتئین آلفا 1 آنتی تریپسین
  • عملکرد: مهار کننده تریپسین
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
  • علل کاهش: بیماری کبدی، بیماری مزمن ریوی
• آلفا 1 آنتی کیموتریپسین
  • عملکرد: مهار کننده کیموتریپسین
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
• آلفا 1 اسید گلیکوپروتئین
  • عملکرد: نامشخص
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
  • علل کاهش: بیماری کبدی، سندرم نفروتیک، سوء تغذیه
• آلفا 1 آنتی ترومبین III
  • عملکرد: مهار کننده ترومبین
  • علل افزایش: بیماری کبدی و DIC
• آلفا 1 لیپوپروتئین (HDL)
  • عملکرد: انتقال لیپید
• آلفا 2 لیپوپروتئین (VLDL)
  • عملکرد: انتقال لیپید
  • علل افزایش: سندرم نفروتیک، دیابت ملیتوس، هیپوتیروئیدیسم، استروئید تراپی
• آلفا 2 ماکروگلوبولین
  • عملکرد: مهار کننده تریپسین متصل به انسولین
  • علل افزایش: سندرم نفروتیک، بیماری فعال و مزمن کبدی، بیماری التهابی حاد
• آلفا 2 گلوبولین
  • عملکرد: ناقل تیروکسین در سگ
• آلفا 2 سروپلاسمین
  • عملکرد: ناقل مس، Ferroxidase
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
• آلفا 2 هاپتوگلوبین
  • عملکرد: اتصال به هموگلوبین
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
• پروتئین C
  • عملکرد: پروتئاز، آنتی کواگولان
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
• بتا 2 لیپوپروتئین (LDL)
  • عملکرد: ناقل لیپید
  • علل افزایش: سندرم نفروتیک، هیپوتیروئیدیسم، بیماری هپاتو کانالیکولار (Hepatocanalicular Disease)
• ترانسفرین
  • عملکرد: ناقل آهن
  • علل افزایش: آنمی، کمبود آهن، بارداری، بیماری فعال کبدی، سندرم نفروتیک
  • علل کاهش: بیماری Iron Storage، بیماری کبدی مزمن، بیماری التهابی حاد
• فریتین
  • عملکرد: ناقل آهن
  • علل افزایش: بیماری Iron Storage، بیماری التهابی حاد
  • علل کاهش: کمبود آهن
• هموپکسین (Hemopexin)
  • عملکرد: ناقل Heme
  • علل کاهش: آنمی همولیتیک، بیماری مزمن و فعال کبد
• پروتئین C3 Complement
  • عملکرد: فاکتور C3 Complement
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد، درماتیت آتوپیک
  • علل کاهش: بیماری خود ایمنی
• پروتئین C-Reactive
  • عملکرد: فعال کننده Complement
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
• پروتئین C44 Complement
  • عملکرد: فاکتور Complement C4
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
  • علل کاهش: بیماری خود ایمنی
• پلاسمینوژن
  • عملکرد: فیبرینولیز، Proenzyme of plasmin
  • علل افزایش: DIC
• فیبرینوژن
  • عملکرد: انعقاد، پیش ساز فیبرین
  • علل افزایش: بیماری التهابی حاد
  • علل کاهش: DIC و Afibrinogenemia
• ایمنوگلوبولین G یا IgG
  • عملکرد: آنتی بادی اصلی در پاسخ به عوامل عفونی و توکسین ها
  • علل افزایش: بیماری عفونی، بیماری بافت همبند، میلوما و دیگر تومورهای سیستم رتیکولواندوتلیال
  • علل کاهش: جنین، نوزادان قبل از خوردن آغوز، بیماری نقص ایمنی، agammaglobulinemia
• ایمونوگلوبولین A یا IgA
  • عملکرد: آنتی بادی ترشحی در مایعات تنفسی، گوارشی و مجاری ادراری و تناسلی
  • علل افزایش: بیماری های عفونی، بیماری بافت همبند، بیماری کبدی، میلوما و دیگر تومورهای سیستم رتیکولواندوتلیال
  • علل کاهش: جنین، نوزادان قبل از خوردن آغوز، بیماری نقص ایمنی، agammaglobulinemia
• ایمونوگلوبولین E یا IgE
  • عملکرد: آنتی بادی در آلرژی ها
  • علل افزایش: آلرژی ها، آنافیلاکسی ها
  • علل کاهش: Aglobulinemia
• ایمونوگلوبولین M یا IgM
  • عملکرد: Cold agglutinin, inhibitor
  • علل افزایش: بیماری مزمن، Primary cell reactions macroglobulinemia یا Waldenstrom`s
• ایمونوگلوبولین D یا IgD
  • عملکرد: ناشناخته
• پروتئین Bence-Jones یا Light Chains
  • علل افزایش: میلوما

اندازه گیری پروتئین تام (Total Protein)

منظور از پروتئین تام، آلبومین ها به همراه گلبولین ها بوده و در این روش اندازه گیری پروتئین های ساختاری و همچنین پروتئین های محلول در سلول وجود ندارد.

• روش های اندازه گیری پروتئین
  • اندازه گیری کمی پروتئین تام و آلبومین
    • Kjehldal Method
    • Biuret Method
    • روش رفرکتومتری
  • الکتروفورز
  • Immunoassay
  • تشخیص و شناسائی پروتئین های غیر طبیعی IEP و RID و IFE

اندازه گیری آلبومین

آلبومین فراوانترین پروتئین پلاسما بوده و محل اصلی سنتز آن در کبد است. آلبومین در بافت های مختلفی متابولیزه می شود.

دو وظیفه اصلی آلبومین تنظیم فشار اسمزی و انتقال مواد (ناقل عمومی) است.

برای اندازه گیری آلبومین از دو روش استفاده می شود: BCG و BCP

آزمایش های آنزیمی کبد

انواع آنزیم ها در بدن

• آنزیم های Leakage: که در اثر تغییر در نفوذپذیری غشای سلول ها نشت می کنند (در سیتوپلاسم و میتوکندری حضور دارند)

• آنزیم ALT یا Alkaline aminotransferase  یا SGPT
• آنزیم AST یا Aspartate aminotransferase یا SGOT
• آنزیم SDH یا Sorbitol dehydrogenase
• آنزیم ICD یا Isocitrate dehydrogenase
• آنزیم GLDH یا Glutamate dehydrogenase
• آنزیم OCT یا Ornithine carbamoyl transferase
• آنزیم LDH یا Lactate dehydrogenase
• آنزیم Arginase

• آنزیم های Induced: با اتصال محکم به غشا سلول چسبیده هستند و فقط در صورت آسیب به غشای سلول ها در خون افزایش می یابند مانند ALP.

• آنزیم ALP یا Alkaline Phosphatase
• آنزیم GGT یا Gamma Glutamyl Transferase
• آنزیم LAP یا Leucine aminopeptidase

آنزیم لاکتات دهیدروژناز در آنفارکتوس قلبی آزاد شده و 3 تا 4 روز در خون میزان آن بالا است که در تشخیص سکته قلبی مفید است

آنزیم های SGOT و SGPT در اکثر بافت های بدن حضور دارند و اختصاصی بافت خاصی نیستند.

آنزیم آرژیناز اختصاصی کبد است.

• آنزیم ALT
  • تولید در قلب، کبد (غلظت بیشتر)، عضلات اسکلتی، کلیه ها و گلبول های قرمز. در آسیب کبدی افزایش چشمگیری دارد
  • نیمه عمر در سگ 2 تا 5 روز و در گربه یک روز است
  • علل افزایش ALT
    • آرتیفکت (همولیز نمونه)
    • داروهای هپاتوتوکسیک (مثلا تتراسایکلین و استامینوفن در گربه) و داروهائی که سنتز این آنزیم را القا می کنند (باربیتورات ها، فنی توئین، دیلانتین و کورتون ها)
    • بیماری های کبدی و عضلانی (بیماری عضلانی باید شدید باشد)
• آنزیم AST
  • آنزیم غیر اختصاصی، در کبد، عضلات اسکلتی، قلب، گلبول قرمز و سلول های اپیتلیال کلیه و بافت مغز. دارای ایزو آنزیم های متفاوت (آسیب خفیف منجر به آزادسازی ایزوآنزیم سیتوپلاسمی و در آسیب شدید منجر به آزادسازی ایزو آنزیم های میتوکندری)
  • علل افزایش مشابه ALT است فقط در آسیب عضلانی خفیف هم زیاد می شود.
  • نیمه عمر در سگ 5 تا 12 ساعت و در گربه 77 دقیقه است.
• آنزیم SDH
  • آنزیم اختصاصی کبد، در سیتوپلاسم
  • نیمه عمر کمتر از 2 روز، پایداری در خارج از بدن کم
• آنزیم GLDH
  • آنزیم اختصاصی کبد، در سیتوپلاسم
  • نیمه عمر و پایداری کمی بیشتر از SDH
• آنزیم OCT
  • آنزیم OCT اختصاصی کبد ولی اندازه گیری آن سخت است.
• آنزیم GGT
  • آنزیم GGT شاخص تشخیص کلستاز است.
  • در نوزادان به دلیل آغوز افزایش می یابد بنابراین اندازه گیری آن شاخصی برای بررسی FPT یا Failure of passive transfer است.

تمامی آنزیم های Induced شاخص مهمی برای بررسی کلستاز هستند.

کوفاکتورها ترکیباتی هستند که منجر به فعال شدن آنزیم ها می شوند. به دو دسته معدنی (منیزیم، روی و …) و آلی (ویتامین ها و … ). متالوآنزیم ها دارای کوفاکتور از یک عنصر فلزی هستند.

به اشکال مختلف یک آنزیم، ایزو آنزیم گفته می شود.

• آنزیم ALP (آلکالین فسفاتاز)
  • یک متالوآنزیم
  • شاخص حساس کلستاز در سگ (در گربه خیلی کاربردی نیست)
  • دارای 4 ایزو آنزیم:
    • ایزو آنزیم روده ای (IAP)
    • ایزو آنزیم کبدی (LAP)
    • ایزوآنزیم استخوانی (BAP) که در حیوان در حال رشد بالا است / در شکستگی استخوان زیاد می شود / در هایپرپاراتیروئیدیسم اولیه یا ثانویه (پرکاری غده پاراتیروئید) فعالیت استئوبلاست ها زیاد شده باعث افزایش این ایزو آنزیم می شود.
    • ایزوآنزیم کورتیکواستروئید (CAP) که فقط در سگ وجود دارد. در سگ در پی تجویز کورتون و در بیماری سندرم کوشینگ این ایزوآنزیم و در نتیجه ALP افزایش می یابد. این آنزیم در کبد تولید می شود.
    • ایزوآنزیم Placental در سه ماه آخر آبستنی زیاد می شود.
    • این ایزو آنزیم ها علی رغم تفاوت هائی که دارند در Catalytic Activity مشابه یکدیگر هستند.
    • عامل اصلی فعالیت آنزیم ALP مربوط به ایزو آنزیم کبدی است در نتیجه بیشتر ایزوآنزیم های ALP در خون کبدی است.
    • در اثر تخریب توبول های کلیوی ALP در ادرار ظاهر می شود.
    • علل افزایش ALP:
      • داروهای ضد تشنج و …
      • کورتون در سگ
      • در سنین پائین
      • بیماری های گوناگون کبدی صفراوی
      • در بیماری Hyperadrenocorticism در سگ
      • شکستگی، رشد استخوانی یا تومورهای مربوط به آن