پروتئین های خون که اصطلاحاً Total Protein می گویند، به دو دسته آلبومین و گلبولین ها تقسیم می شوند.

میزان TP در پلاسما بیشتر از سرم است (به دلیل حذف عوامل انعقادی)

از نظر دیگر پروتئین ها را به دو دسته ساختمانی (مانند غشاء سلول و ارگانل ها) یا همچنین محلول (داخل سلولی یا داخل مایعات بدن) تقسیم بندی می کنند. پروتئین های داخل مایعات بدن بصورت محلول بوده و در کلینیکال پاتولوژی مورد بررسی قرار می گیرند.

اندازه گیری میزان Total Protein با روش های مختلفی صورت می گیرد. ولی استفاده از رفرکتومتر در کلینیک به راحتی ممکن است. نکته مهم در استفاده از این روش اندازه گیری آن است که سرم نباید لیپمیک یا همولیز باشد. بهترین ماده ضد انعقاد در این روش، هپارین است که در نهایت باید اندیس انکسار هپارین از عدد نهائی کسر شود تا میزان T.P. مشخص شود.

نقش پروتئین ها در بدن

• حمل و نقل یا Transportation هورمون های استروئیدی و آمینی (مانند تیروئید)، آهن، فلزات، اکسیژن و متابولیت ها. در نتیجه در کمبود پروتئین اختلالات هورمونی نیز دیده خواهد شد.
• نقش ایمنی و سیستم کمپلمان و …
• فشار اسمزی (عمدتاً توسط آلبومین)
• نقش ساختمانی
• نقش انعقادی
• نقش تامپونی (بافری) مانند هموگلوبین
• نقش آنزیمی
• نقش ذخیره ای
• نقش انقباضی

آلبومین

آلبومین پروتئین کروی و محلول در آب است. این مولکول کوچک با غلظت بیشتر از سایر پروتئین ها حضور دارد و بخش عمده Total Protein را شامل می شود.

مهم ترین نقش های آلبومین برقراری فشار اسمزی و انتقال مواد است. توسط کبد تولید و عمدتا توسط کلیه و کبد دفع می شود، البته این مقدار بسیار ناچیز است.

آلبومین وظیفه انتقال کلسیم، هورمون ها، داروها، بیلی روبین، اسیدهای صفراوی، اسیدهای چرب آزاد را بر عهده دارد.

گلبولین ها

پروتئین های کروی نامحلول در آب که در محلول نمکی رقیق محلول است و طیف وسیعی از پروتئین ها را شامل می شود.

تأثیر عوامل فیزیلوژیک بر پروتئین ها

• سن
• هورمون ها:
  • هورمون های آنابولیک مانند استروژن، تستوسترون و هورمون رشد منجر به افزایش پروتئین تام می شوند.
  • هورمون های کاتابولیک مانند گلوکوکورتیکوئیدها و تیروئیدی منجر به کاهش میزان پروتئین تام می شوند.
  • آبستنی و شیرواری: در سرم خون مادر میزان پروتئین کاهش می یابد ولی میزان گلبولین ها افزایش خواهد داشت. (با کاهش میزان آلبومین میزان پروتئین تام کاهش می یابد)

واکنش و پروتئین های فاز حاد

واکنش فاز حاد (Acute Phase Response)

واکنش بدن به شرایط استرس زای داخلی و خارجی مانند استرس، التهاب، عفونت، تروما، جراحی و … . این واکنش بصورت عمومی بوده و نسبت به پاتوژن ها اختصاصی نیست و تنها نشان دهنده ضایعه التهابی و عفونی در بدن است.

پروتئین های فاز حاد (Acute Phase Proteins)

با فعال شدن این واکنش در بدن، پروتئین هائی به نام پروتئین های فاز حاد یا Acute Phase Proteins یا APP در بدن تولید می شوند. هر سلولی که در بدن دچار آسیب شود، توانائی تولید APP را دارد.

شدت ضایعه بوجود آمده در بدن با شدت تولید APP نسبت مستقیم داشته و به همین ترتیب می توان از آن به عنوان شاخصی برای پیش آگهی استفاده نمود. بطور کلی از APP برای تشخیص و پیش آگهی استفاده می شود.

این پروتئین ها به دو دسته مثبت فاز حاد و منفی فاز حاد تقسیم می شود. میزان پروتئین های مثبت فاز حاد در واکنش به عامل محرک، افزایش می یابد ولی پروتئین های منفی فاز حاد دچار کاهش می شوند مانند آلبومین، ترانسفرین و CBG

• مهم ترین پروتئین های فاز حاد مثبت در سگ و گربه
  • در سگ: CRP و سپس SAA
  • در گربه: SAA و سپس CRP
• پروتئین های مثبت فاز حاد از لحاظ غلظت و زمان افزایش یافتن به سه دسته تقسیم می شوند:
  • در مدت کوتاه تا 2 برابر افزایش می یابند مانند سرولوپلاسمین و C3
  • ظرف 8 ساعت تا 3 برابر افزایش می یابند و 24 ساعت ثابت باقی می ماند مانند آلفا 1 آنتی تریپسین، آلفا 1 آنتی کموتریپسین، فیبرینوژن، هاپتوگلوبین، …
  • افزایش غلظت 5 تا 100 برابری CRP و SAA

علت تولید پروتئین های فاز حاد به حداقل رساندن آسیب بافتی و آغاز روند ترمیم در بدن است.

• کاملترین الگوی الکتروفورزی در سگ و گربه است و به ترتیب عبارتند از آلبومین، آلفا 1، آلفا 2، بتا 1، بتا 2، گاما 1 و گاما 2

اختلالات پروتئین ها

بر اساس نسبت آلبومین به گلوبولین سه دسته اختلال پروتئینی وجود دارد که عبارتند از:

• نسبت طبیعی و منحنی الکتروفورز طبیعی
  • هر دو کاهش یافته اند مانند هایپوپروتئینمی
  • هر دو افزایش یافته اند مانند دهیدراتاسیون
• نسبت کاهش یافته و منحنی الکتروفورز غیر طبیعی
  • به دلیل کاهش آلبومین
  • به دلیل افزایش گلوبولین
• نسبت افزایش یافته و منحنی الکتروفورز غیر طبیعی
  • به دلیل افزایش آلبومین
  • به دلیل کاهش گلبولین

علل کاهش پروتئین ها (هایپوپروتئینمی) در سگ و گربه

• افزایش حجم مایعات بدن
• افزایش نفوذپذیری عروق به دلیل التهاب
• خونریزی
• از دست دادن پلاسما
  • بصورت داخلی مانند زخم ها، جراحات، سوختگی ها، جراحی وسیع
  • بصورت خارجی مانند آلودگی انگلی

علل کاهش آلبومین (هایپوآلبومینمی) در سگ و گربه

• از دست دادن آلبومین (Selective Loss)
  • سندرم نفروتیک، دیابت، لوپوس اریتماتوزی، گلومرونفریت، خود ایمنی
• کاهش سنتز آلبومین
  • کمبود پروتئین در غذا
  • بیماری مزمن کبدی یا کاشکسی
  • انتروپاتی
  • درماتوپاتی
  • عوامل افزایش دهنده کاتابولیسم مانند تومورها
  • بیماری های گردش خون

علل افزایش آلفا گلوبولین

• افزایش آلفا یک مهم نیست ولی افزایش آلفا 2 نشانه بیماری التهابی حاد است.

علل افزایش بتا گلوبولین

• افزایش بتا یک به تنهائی رخ نداده و افزایش بتا گلوبولین ها در هپاتیت فعال (بیماری کبدی فعال)، درماتوپاتی های چرکی و در سندرم نفروتیک است.
• افزایش بتا گلوبولین ها به دو صورت مونوکلونال و پلی کلونال صورت می گیرد.
• علل افزایش مونوکلونال بتا گلوبولین
  • Multiple Myeloma
  • لنفوسارکوما
  • Macroglobulinemia waldenstorm

علل افزایش گاما گلوبولین ها

افزایش گاما گلوبولین ها نیز به دو صورت منوکلونال و پلی کلونال صورت می گیرد.

• افزایش مونوکلونال
  • Multiple Myeloma
  • لنفوسارکوما
  • پلاسماسیتوما
  • W.M.

• افزایش پلی کلونال گاما گلوبولین
  • بیماری التهابی مزمن
  • هپاتیت مزمن
  • آبسه کبدی
  • بیماری کلاژن
  • تومور رتیکولواندوتلیال
  • پاسخ ایمنی بصورت خود ایمنی یا پادگن های خارجی
  • لنفوسارکوما
  • آرتریت روماتوئید
  • لوپوس اریتماتوزیس

منظور از مونوکلونال بودن آن است که سلول های تولید شده از یک Stem Cell و یک نوع Ig توسط پلاسماسل تولید می شود که خاصیت ایمنی ندارد ولی در نوع پلی کلونال چند نوع Ig تولید می شود.

علل افزایش آلبومین (هایپرآلبومینمی)

• افزایش آلبومین تنها به دلیل دهیدراتاسیون است

علل کاهش گلوبولین ها

• در نوزادان قبل از مصرف آغوز که طبیعی است
• FPT