با توجه به اهمیت آشنائی با بازه های طبیعی پارامترهای کلینیکال پاتولوژی در تفسیر آزمایش خون سگ و گربه و همچنین دیگر پارامترهای آزمایشگاهی این حیوانات به جهت تشخیص دقیق تر بیماری ها، در این بخش عمده پارامترهای مورد بررسی در آزمایشگاه کلینیکال پاتولوژی ارائه شده است.

آزمایش‌های هماتولوژی در سگ و گربه نقش حیاتی در تشخیص بیماری‌های مختلف خونی، التهابی و عفونی ایفا می‌کنند. جدول پارامترهای هماتولوژی شامل مقادیر طبیعی RBC، Hemoglobin، Hematocrit، WBC، Neutrophils، Lymphocytes، Platelets و دیگر شاخص‌های مرتبط است که دامپزشکان برای ارزیابی وضعیت سلامت عمومی حیوانات خانگی از آن‌ها استفاده می‌کنند. آگاهی از محدوده طبیعی این پارامترها در سگ و گربه برای تفسیر نتایج آزمایش خون ضروری است و می‌تواند به شناسایی کم‌خونی، عفونت‌ها یا بیماری‌های مغز استخوان کمک کند.

پارامترهای هماتولوژی در سگ و گربه: بازه‌های طبیعی و واحدهای اندازه‌گیری (تفسیر آزمایش خون سگ و گربه)

Parameters (پارامترها)	Normal Range in Dogs (بازه طبیعی در سگ)	Normal Range in Cats (بازه طبیعی در گربه)	Unit (واحد)	Details (توضیحات)
RBC Count (تعداد گلبول‌های قرمز)	5.5-8.5 million/µL	5.5-10 million/µL	million/µL	تعداد گلبول‌های قرمز در خون.
Hemoglobin (هموگلوبین)	12-18 g/dL	8-15 g/dL	g/dL	مقدار هموگلوبین در خون.
Hematocrit (هماتوکریت)	37-55%	30-45%	%	درصد حجم گلبول‌های قرمز در خون.
MCV (حجم متوسط گلبول قرمز)	60-77 fL	39-55 fL	fL	حجم متوسط گلبول‌های قرمز.
MCH (هموگلوبین متوسط گلبول قرمز)	19-24 pg	13-18 pg	pg	مقدار هموگلوبین متوسط در هر گلبول قرمز.
MCHC (غلظت هموگلوبین در گلبول قرمز)	32-36 g/dL	30-36 g/dL	g/dL	غلظت هموگلوبین در گلبول قرمز.
RDW (انحراف معیار حجم گلبول‌های قرمز)	12-15%	12-16%	%	انحراف معیار حجم گلبول‌های قرمز.
Aggregate Reticulocyte (رتیکولوسیت تجمعی)	0-1.5%	0-1%	%	درصد رتیکولوسیت‌ها در خون (گلبول‌های قرمز نابالغ).
Platelet Count (تعداد پلاکت‌ها)	200,000-500,000/µL	300,000-800,000/µL	/µL	تعداد پلاکت‌ها در خون.
WBC Count (تعداد گلبول‌های سفید)	6,000-17,000/µL	5,500-19,500/µL	/µL	تعداد گلبول‌های سفید در خون.
Neutrophil (نوتروفیل)	60-75%	35-75%	%	درصد نوتروفیل‌ها از گلبول‌های سفید.
Band Neutrophil (نوتروفیل باند)	0-1%	0-1%	%	درصد نوتروفیل‌های نابالغ از گلبول‌های سفید.
Lymphocytes (لنفوسیت‌ها)	12-30%	20-50%	%	درصد لنفوسیت‌ها از گلبول‌های سفید.
Eosinophils (ائوزینوفیل‌ها)	0-5%	0-5%	%	درصد اوزینوفیل‌ها از گلبول‌های سفید.
Monocytes (مونوسیت‌ها)	0-5%	0-4%	%	درصد مونوسیت‌ها از گلبول‌های سفید.
Basophils (بازوفیل‌ها)	0-1%	0-1%	%	درصد بازوفیل‌ها از گلبول‌های سفید.
NRBC (گلبول‌های قرمز نابالغ)	0-5/100 WBC	0-5/100 WBC	/100 WBC	درصد گلبول‌های قرمز نابالغ در خون.

پارامترهای بیوشیمی خون در سگ و گربه یکی از ابزارهای کلیدی در تشخیص بیماری‌های کبدی، کلیوی، پانکراس و اختلالات متابولیک در این حیوانات است در این جدول، مقادیر طبیعی ALT، AST، ALP، BUN، Creatinine، Glucose، Albumin، Cholesterol و سایر پارامترهای بیوشیمیایی ارائه شده‌اند. بررسی دقیق این مقادیر به دامپزشکان کمک می‌کند تا عملکرد اندام‌های حیاتی را ارزیابی کرده و تصمیم‌گیری دقیق‌تری در خصوص درمان انجام دهند. این جدول به عنوان یک مرجع برای تفسیر نتایج بیوشیمی خون سگ‌ها و گربه‌ها طراحی شده است.

مقادیر نرمال آزمایش بیوشیمی خون در سگ و گربه

Parameters (پارامترها)	Normal Range in Dogs (بازه طبیعی در سگ)	Normal Range in Cats (بازه طبیعی در گربه)	Unit (واحد)	Details (توضیحات)
Glucose (گلوکز)	75–120	70–130	mg/dL	ارزیابی قند خون؛ افزایش در دیابت، کاهش در هیپوگلیسمی
BUN (نیتروژن اوره خون)	7–27	16–36	mg/dL	شاخص عملکرد کلیه و هیدراتاسیون
Creatinine (کراتینین)	0.5–1.5	0.8–2.4	mg/dL	نشان‌دهنده عملکرد کلیوی؛ همراه با BUN بررسی می‌شود
ALT (آلانین آمینوترانسفراز)	10–125	25–97	U/L	آنزیم کبدی؛ افزایش در آسیب‌های سلولی کبد
AST (آسپارتات آمینوترانسفراز)	10–40	10–40	U/L	کمتر اختصاصی برای کبد؛ در آسیب عضله نیز افزایش می‌یابد
ALP (فسفاتاز قلیایی)	20–150	20–100	U/L	افزایش در بیماری‌های کبدی، صفراوی و استخوان
GGT (گاما گلوتامیل ترانسفراز)	0–6	0–6	U/L	برای تشخیص بیماری‌های صفراوی
Total Protein (پروتئین کل)	5.5–7.5	6.0–8.0	g/dL	شامل آلبومین و گلوبولین؛ تغییر در بیماری‌های کبد، کلیه یا عفونت
Albumin (آلبومین)	2.6–4.0	2.5–3.9	g/dL	کاهش در بیماری‌های کبدی، کلیوی یا سوءتغذیه
Globulin (گلوبولین)	2.3–3.8	2.5–5.3	g/dL	افزایش در عفونت‌های مزمن، التهاب یا نئوپلازی
A/G Ratio (نسبت آلبومین به گلوبولین)	0.8–2.0	0.5–1.2	–	کاهش در شرایط التهابی یا افزایش گلوبولین
Cholesterol (کلسترول)	110–320	75–220	mg/dL	افزایش در کم‌کاری تیروئید، سندرم نفروتیک؛ کاهش در بیماری‌های کبدی
Triglycerides (تری‌گلیسرید)	20–100	20–100	mg/dL	افزایش در پانکراتیت، سندرم متابولیک یا تغذیه نامناسب
Calcium (کلسیم)	9.0–11.5	8.2–10.8	mg/dL	اختلال در تعادل کلسیم ممکن است نشان‌دهنده بیماری‌های متابولیک یا نئوپلازی باشد
Phosphorus (فسفر)	2.5–6.0	2.5–6.5	mg/dL	بررسی عملکرد کلیه و تعادل کلسیم-فسفر
Magnesium (منیزیم)	1.5–2.5	1.5–2.5	mg/dL	نادر اما مهم در برخی بیماری‌های عصبی و عضلانی
Sodium (سدیم)	140–155	145–158	mEq/L or mmol/L	ارزیابی تعادل مایعات و الکترولیت‌ها
Potassium (پتاسیم)	3.6–5.5	3.5–5.8	mEq/L or mmol/L	تغییر در بیماری‌های کلیه یا انسداد ادراری
Chloride (کلراید)	102–120	107–120	mEq/L or mmol/L	تعادل اسید-باز؛ همراه سدیم و پتاسیم تفسیر می‌شود
Amylase (آمیلاز)	500–1500	100–1200	U/L	افزایش در پانکراتیت یا انسداد گوارشی
Lipase (لیپاز)	200–1800	200–1800	U/L	اختصاصی‌تر از آمیلاز در تشخیص پانکراتیت
Bilirubin (بیلی‌روبین)	0.1–0.6	0.1–0.4	mg/dL	افزایش در مشکلات کبدی یا انسداد صفراوی

تجزیه و تحلیل ادرار در سگ و گربه (Urinalysis در سگ و گربه) یکی از روش‌های ساده اما بسیار مؤثر در تشخیص بیماری‌های کلیوی، عفونت‌های مجاری ادراری و مشکلات متابولیک در سگ و گربه است. جدول پارامترهای ادراری شامل pH، Specific Gravity، Protein، Glucose، Blood، Ketones، Bilirubin، WBC، RBC و سایر شاخص‌های مهم است که به درک بهتر وضعیت کلیه‌ها و سیستم ادراری حیوان کمک می‌کند. دانستن مقادیر طبیعی این پارامترها در سگ و گربه برای تفسیر صحیح آزمایش ادرار اهمیت زیادی دارد.

مقادیر نرمال آزمایش ادرار در سگ و گربه

Parameters (پارامترها)	Normal Range in Dogs (بازه طبیعی در سگ)	Normal Range in Cats (بازه طبیعی در گربه)	Unit (واحد)	Details (توضیحات)
Color (رنگ)	زرد روشن تا کهربایی	زرد روشن تا کهربایی	–	تغییر رنگ می‌تواند نشانگر هیدراتاسیون، هموگلوبینوری، بیلی‌روبینوری یا بیماری باشد.
Clarity (شفافیت)	شفاف	شفاف	–	کدورت می‌تواند ناشی از سلول‌ها، باکتری، کریستال یا چربی باشد.
Specific Gravity (SG)	1.015–1.045	1.035–1.060	–	نشان‌دهنده توانایی تغلیظ یا رقیق‌سازی کلیه‌ها؛ مهم در ارزیابی عملکرد کلیه.
pH	5.5–7.5	6.0–7.0	–	تحت تأثیر رژیم غذایی و بیماری‌ها؛ قلیایی یا اسیدی شدن ممکن است نشان‌دهنده پاتولوژی باشد.
Protein	Negative to Trace	Negative to Trace	–	پروتئینوری ممکن است ناشی از بیماری کلیه یا التهاب مجاری ادراری باشد.
Glucose	Negative	Negative	–	وجود گلوکز نشانه احتمالی دیابت یا گلوکوزوری کلیوی است.
Ketones	Negative	Negative	–	وجود آن نشانه کتواسیدوز دیابتی یا گرسنگی شدید است.
Bilirubin	Negative to Trace (males trace OK)	Negative	–	وجود آن معمولاً غیرطبیعی است و می‌تواند نشان‌دهنده بیماری کبد باشد.
Blood/Hematuria	Negative	Negative	–	وجود خون نشانه التهاب، سنگ، عفونت یا تومور است.
Urobilinogen	Trace	Trace	–	معمولاً در حیوانات خانگی تست نمی‌شود.
Leukocytes	Negative	Negative	–	حضور گلبول‌های سفید می‌تواند نشانه عفونت باشد.
Nitrite	Negative	Negative	–	در حیوانات کمتر حساس است، اما می‌تواند نشان‌دهنده عفونت با باکتری‌های خاص باشد.
Erythrocytes (RBCs)	0–5 per HPF	0–5 per HPF	Cells/HPF	وجود بیش از حد نشانه تروما، التهاب، سنگ یا تومور است.
Leukocytes (WBCs)	0–5 per HPF	0–5 per HPF	Cells/HPF	افزایش می‌تواند نشانه التهاب یا عفونت مجاری ادراری باشد.
Epithelial Cells	Occasional	Occasional	Cells/HPF	تعداد زیاد ممکن است نشانه آلودگی نمونه یا آسیب اپیتلیال باشد.
Crystals	None to Few	None to Few	Type Dependent	انواع مختلفی دارند (استروویت، اگزالات، اورات، …). برخی فیزیولوژیک، برخی پاتولوژیک.
Casts	Occasional Hyaline or Granular	Occasional Hyaline or Granular	per LPF	افزایش می‌تواند نشان‌دهنده بیماری کلیه باشد.
Bacteria	Negative	Negative	–	حضور آن معمولاً نشانه عفونت است؛ نیازمند کشت ادرار جهت تأیید.

بررسی هورمون‌ها در حیوانات خانگی نقش بسیار مهمی در تشخیص بیماری‌های غدد درون‌ریز مانند کم‌کاری یا پرکاری تیروئید، دیابت، بیماری کوشینگ و اختلالات تولید مثلی دارد. جدول پارامترهای هورمونی سگ و گربه شامل مقادیر طبیعی TSH، T4، Cortisol، Insulin، Progesterone، Estrogen و سایر هورمون‌های حیاتی است که برای تفسیر دقیق نتایج آزمایش‌های هورمونی ضروری می‌باشند. این جدول به عنوان یک ابزار تشخیصی برای دامپزشکان طراحی شده تا به تصمیم‌گیری بهتر در درمان بیماری‌های هورمونی کمک کند.

مقادیر نرمال هورمون‌ها در آزمایش خون سگ و گربه

Parameters (پارامترها)	Normal Range in Dogs (بازه طبیعی در سگ)	Normal Range in Cats (بازه طبیعی در گربه)	Unit (واحد)	Details (توضیحات)
T4 (Total Thyroxine)	1.5 – 4.5	1.2 – 3.8	µg/dL	برای تشخیص کم‌کاری تیروئید در سگ و پرکاری تیروئید در گربه اهمیت دارد.
fT4 (Free Thyroxine)	0.8 – 2.5	1.0 – 3.5	ng/dL	در موارد شک به نتایج T4 برای تایید نهایی استفاده می‌شود.
TSH (Thyroid Stimulating Hormone)	< 0.5	معمولاً استفاده نمی‌شود	ng/mL	در ترکیب با T4 برای تشخیص کم‌کاری تیروئید در سگ‌ها به‌کار می‌رود.
ACTH (Endogenous)	< 45	< 50	pg/mL	برای تشخیص هایپرآدرنوکورتیسیسم یا بیماری کوشینگ.
Cortisol (Basal)	1 – 6	0.5 – 5.5	µg/dL	برای تست ACTH stimulation یا Low-dose dexamethasone استفاده می‌شود.
Cortisol (Post-ACTH)	> 10	> 6	µg/dL	در پاسخ به تزریق ACTH افزایش می‌یابد؛ عملکرد غدد فوق کلیوی را نشان می‌دهد.
Insulin	5 – 30	5 – 25	µIU/mL	در بررسی‌های مربوط به دیابت یا انسولینوما کاربرد دارد.
Progesterone	< 1 (Diestrus), 2–25 (Luteal phase)	نادر استفاده می‌شود	ng/mL	برای تعیین زمان تخمک‌گذاری و تشخیص بارداری استفاده می‌شود.
Estradiol (E2)	10 – 40 (diestrus), 30–100 (proestrus)	نادر استفاده می‌شود	pg/mL	برای بررسی اختلالات تولید مثلی در سگ ماده.
LH (Luteinizing Hormone)	< 1 (در حالت پایه)	< 1	ng/mL	در بررسی ناباروری و تشخیص تخمدان باقیمانده در سگ‌ها استفاده می‌شود.
PTH (Parathyroid Hormone)	5 – 35	5 – 30	pg/mL	در بررسی هیپرپاراتیروئیدیسم و اختلالات کلسیم و فسفر.
ADH (Vasopressin)	< 4.5	< 5	pg/mL	در بررسی دیابت بی‌مزه کاربرد دارد.

در هر معاینه بالینی، ثبت علائم حیاتی سگ و گربه بخش مهمی از ارزیابی سلامت کلی حیوان به شمار می‌رود. جدول چکاپ عمومی شامل پارامترهای اساسی مانند وزن، دمای بدن، ضربان قلب، تعداد تنفس در دقیقه و فشار خون است. این اطلاعات پایه به دامپزشکان کمک می‌کند تا تصویر دقیقی از وضعیت فیزیولوژیک حیوان به‌دست آورند و در صورت نیاز به اقدامات تشخیصی یا درمانی سریع‌تر تصمیم‌گیری کنند. داشتن یک مرجع دقیق از مقادیر نرمال این پارامترها در سگ و گربه، پایه‌گذار تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری‌ها است.

جدول چکاپ عمومی در سگ و گربه | بررسی آزمایش‌های پایه برای سلامت حیوانات خانگی

Parameters (پارامترها)	Normal Range in Dogs (بازه طبیعی در سگ)	Normal Range in Cats (بازه طبیعی در گربه)	Unit (واحد)	Details (توضیحات)
PCV (Hematocrit)	37 – 55	30 – 45	%	نسبت حجم گلبول‌های قرمز به کل خون؛ شاخص کم‌خونی یا دهیدراسیون.
Hemoglobin	12 – 18	8 – 15	g/dL	بررسی ظرفیت حمل اکسیژن در خون.
WBC Count	6 – 17	5.5 – 19.5	x10³/µL	شمارش گلبول‌های سفید؛ نشان‌دهنده عفونت یا التهاب.
Platelet Count	200 – 500	300 – 800	x10³/µL	بررسی عملکرد انعقادی و تشخیص ترومبوسیتوپنی.
BUN	10 – 26	14 – 36	mg/dL	نشانگر عملکرد کلیه و متابولیسم پروتئین.
Creatinine	0.5 – 1.6	0.8 – 2.4	mg/dL	بررسی سلامت کلیه؛ در کنار BUN تفسیر می‌شود.
Glucose	75 – 120	70 – 150	mg/dL	سطح قند خون؛ برای تشخیص دیابت یا استرس.
ALT (Alanine Aminotransferase)	10 – 100	25 – 80	U/L	آنزیم کبدی؛ افزایش آن نشانه آسیب کبدی است.
ALP (Alkaline Phosphatase)	20 – 150	10 – 70	U/L	افزایش آن در بیماری‌های کبد، استخوان یا صفراوی دیده می‌شود.
Total Protein	5.5 – 7.5	5.7 – 8.0	g/dL	ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای، کبد و کلیه.
Albumin	2.6 – 4.0	2.5 – 3.9	g/dL	پروتئین اصلی پلاسما؛ کاهش در بیماری‌های مزمن، کبدی یا کلیوی.
Calcium	8.5 – 11.8	8.2 – 10.8	mg/dL	سطح کلسیم خون؛ مهم در عملکرد اعصاب، عضلات و قلب.
Phosphorus	2.5 – 6.0	3.5 – 7.5	mg/dL	در کنار کلسیم برای بررسی متابولیسم استخوان و عملکرد کلیه.
Urinalysis (pH, SG, Protein, Glucose, Blood)	متغیر بر اساس سن و رژیم غذایی	متغیر	—	بررسی کلی سلامت ادراری، کلیوی و متابولیکی.

جدول علائم حیاتی در چکاپ عمومی سگ و گربه

Parameters (پارامترها)	Normal Range in Dogs (بازه طبیعی در سگ)	Normal Range in Cats (بازه طبیعی در گربه)	Unit (واحد)	Details (توضیحات)
Body Weight (وزن بدن)	متغیر بر اساس نژاد	متغیر بر اساس نژاد	kg	پایه‌ تعیین دوز دارو، رشد و تغذیه
Body Temperature (دمای بدن)	38.0 – 39.2°C	38.1 – 39.2°C	°C	افزایش: تب، کاهش: شوک
Heart Rate (ضربان قلب)	70 – 160 bpm (نژاد کوچک بالاتر)	140 – 220 bpm	bpm	تند یا کند بودن نشانه درد، اضطراب، بیماری قلبی
Respiratory Rate (تنفس)	10 – 30	20 – 30	bpm	افزایش: استرس، درد، بیماری ریوی
Blood Pressure (فشار خون)	110–160 / 60–100 mmHg	120–170 / 70–120 mmHg	mmHg	فشار بالا در بیماری کلیوی، فشار پایین در شوک

راهنمای جامع تست های انعقادی در سگ و گربه

پارامتر	نام کامل	نقش در انعقاد	مقدار نرمال در سگ	مقدار نرمال در گربه	توضیحات
BT	Bleeding Time (زمان خونریزی)	ارزیابی عملکرد پلاکت‌ها و عروق	1–5 دقیقه	1–3 دقیقه	افزایش در ترومبوسیتوپنی یا اختلال عملکرد پلاکت
PT	Prothrombin Time (زمان پروترومبین)	بررسی مسیر خارجی (فاکتورهای VII، X، V، II، فیبرینوژن)	6–10 ثانیه	6–10 ثانیه	افزایش در بیماری‌های کبدی، مسمومیت با وارفارین
PTT	Partial Thromboplastin Time	بررسی مسیر داخلی (فاکتورهای XII، XI، IX، VIII)	8–15 ثانیه	9–20 ثانیه	افزایش در هموفیلی یا DIC
TT	Thrombin Time (زمان ترومبین)	ارزیابی تبدیل فیبرینوژن به فیبرین	15–20 ثانیه	15–21 ثانیه	افزایش در کمبود فیبرینوژن یا وجود FDP بالا
ACT	Activated Clotting Time	ارزیابی کلی مسیر داخلی انعقاد	<120 ثانیه	<120 ثانیه	ساده و در دسترس، اما حساسیت کمتر نسبت به PTT
PLT	Platelet Count (شمارش پلاکت)	تعداد پلاکت‌ها	200,000–500,000 /μL	300,000–800,000 /μL	کاهش شدید منجر به خونریزی، افزایش BT
Fibrinogen	غلظت فیبرینوژن پلاسما	پروتئین پیش‌ساز فیبرین	100–400 mg/dL	100–400 mg/dL	کاهش در DIC و بیماری کبدی، افزایش در التهاب
FDP	Fibrin Degradation Products	شاخص فیبرینولیز	منفی یا کم	منفی یا کم	افزایش در DIC، ترومبولیز فعال
D-dimer	D-dimer	مارکر تخصصی‌تر فیبرینولیز	<0.5 μg/mL (بسته به کیت)	<0.5 μg/mL	افزایش در ترومبوز، DIC، آمبولی ریوی

مطالعه بیشتر:

• MSDVETMANUAL.com